فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦١١ - قصاص نفس
كه در اين صورت، ولىّ دم قصاص نمىشود و مىتواند دوباره قاتل را قصاص كند و موردى كه از وسيله مجاز استفاده نكرده باشد، مانند استفاده از عصا كه در اين صورت، ابتدا قصاص مىشود، سپس قاتل را قصاص مىكند؟ ديدگاهها مختلف است. [١]
چنانچه كسى، ديگرى را ابتدا مجروح كند، سپس بكشد، در صورتى كه ابتدا با يك ضربه او را مجروح كند، سپس با فاصله زمانى با ضربهاى ديگر او را بكشد، مانند آنكه نخست دستش را قطع كند، سپس او را بكشد، دو قصاص ثابت مىشود. اگر جراحت و قتل با دو ضربۀ پى درپى صورت گرفته باشد، در تداخل و ثبوت يك قصاص (قصاص نفس) و يا عدم تداخل و ثبوت دو قصاص (قصاص عضو و قصاص نفس) اختلاف است. [٢]
بنابر قول مشهور، سقط عمدى جنين پس از دميده شدن روح در آن موجب ثبوت قصاص است [٣]← سقط جنين).
امام عليه السلام يا نايب او، قاتل را پيش از اجراى حكم امر به غسل مىكند؛ هرچند غسل وى بدون امر نيز صحيح است. البته در اينكه اين غسل، غسل ميّت است و بايد شرايط آن رعايت شود (← غسل ميّت) يا غسلى ديگر، اختلاف مىباشد. سپس قبل از اجراى قصاص، كفن و حنوط (←حنوط) مىشود. در اينكه دو قطعه از كفن (پيراهن و لنگ) قبل از قصاص و قطعه سوم (سرتاسرى) بعد از قصاص بر او پوشانده مىشود يا هر سه را قبل از قصاص مىپوشانند، اختلاف است.
پس از اجراى قصاص بر او نماز ميّت مىگزارند و دفنش مىكنند. [٤]
استيفاى قصاص: ولىّ دم هنگام اجراى قصاص بايد بالغ و عاقل باشد. در صورت نابالغ يا ديوانه بودن، آيا بايد تا زمان بلوغ و عقل صبر شود يا ولىّ او، همچون پدر يا جدّ پدرى با وجود مصلحت در تعجيل قصاص، مىتواند قصاص را اجرا كند؟ مسئله اختلافى است. [٥]بنابر قول نخست، برخى گفتهاند: قاتل در بازداشت مىماند تا ولىّ دم واجد شرايط گردد؛ [٦] ليكن برخى ديگر در بازداشت قاتل اشكال كردهاند. [٧]