فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦٠٢ - قِصاص طَرَف
اگر جانى پس از قصاص، اقدام به عمل پيوند عضو قطع شده خود كند، آيا مجنىٌّ عليه مىتواند دوباره او را قصاص كند يا نه؟ مسئله اختلافى است. [١]
٢. چنانچه جانى به سبب قصاص، اتفاقى بميرد يا عضوى ديگر از او صدمه ببيند، بدون آنكه مجنىٌّ عليه قصدى داشته باشد، ضمانى متوجه او نيست. [٢]
٣. اگر جانى قبل از قصاص بميرد، به تصريح برخى، حكم قصاص به ديه تبديل مىشود كه از تركۀ او پرداخت مىگردد؛ چنان كه با مرگ مجنىٌّ عليه قبل از قصاص، حق قصاص به ورثۀ او منتقل مىشود و آنان مىتوانند جانى را قصاص كنند. [٣]
چگونگى قصاص: آيا پيش از بهبود محل قطع عضو و مشخص شدن وضعيت آسيب ديده، قصاص جايز است يا تا خوب شدن موضع بايد صبر كرد؟ برخى قدما صبر را واجب دانستهاند؛ [٤] ليكن مشهور، قصاص قبل از بهبود را جايز و صبر كردن را مستحب دانستهاند. [٥]
به تأخير انداختن قصاص طرف از زمان گرما و سرماى شديد تا زمان اعتدال هوا واجب است. بنابر اين، در تابستان در آغاز يا پايان روز و در زمستان در ميانۀ روز قصاص مىشود. [٦] برخى آن را مستحب دانستهاند. [٧]
ابزار قصاص: به قول مشهور، همسانى آلت قصاص با آلت جنايت شرط نيست و بنابر قول مشهور، آلت قصاص بايد از جنس آهن، تيز و مناسب با قصاص عضوى كه قصاص مىشود، باشد و نيز كند و آلوده به سم نباشد. [٨]برخى از جنس آهن بودن را مستحب دانستهاند. [٩]
چنانچه قصاص با ابزار غير معتبر صورت گيرد، مانند آنكه با وسيلۀ زهرآلود قصاص شود و بر اثر آن قصاص شونده زياده آسيب ببيند، قصاص كننده در صورت علم به زهرآلود بودن آن، ضامن است. بنابر اين، اگر بر اثر سرايت سم، قصاص شونده بميرد و قصاص كننده نيز به زهرآلود بودن ابزار قصاص علم داشته باشد، نصف ديه بر عهدۀ وى ثابت مىشود و اگر اولياى ميّت بخواهند او را قصاص كنند،