فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٩٣ - قاعد١٧٢٨ الحاق نوافل به فرايض
روزانه و روزۀ ماه رمضان است. بنابر اين، مفاد قاعده چنين خواهد بود كه - به عنوان مثال - نماز مستحب در شرايط، از قبيل لزوم طهارت و پاك بودن لباس نمازگزار و نيز در اجزا، همچون ركوع و سجود، مانند نماز واجب است. [١]
برخى گفتهاند: با توجه به ادلۀ قاعده، قدر متيقن، همانندى نافله با فريضه در اصل كيفيت به جا آوردن است، نه در ساير احكامى كه در بارۀ خلل و شكوك فرايض وارد شده است؛ زيرا اهتمامى كه در شرع به فرايض داده شده، به نوافل داده نشده است؛ از اين رو، قواعد تسهيلى موجود در فرايض، در نوافل نيز وجود دارد؛ بر خلاف قواعدى كه رويكرد تسهيلى ندارد، مگر آنكه دليلى خاص بر جريان آن قواعد در نافله وجود داشته باشد. [٢]
موارد تطبيق: در مواردى، از قبيل وجوب خواندن حمد در نافله، [٣] عدم جواز تقدم زن بر مرد و نيز عدم جواز تساوى آن دو در نماز، [٤] در كنار ديگر ادله، به قاعدۀ ياد شده نيز استدلال كردهاند؛ چنان كه در برخى موارد كه الحاق عبادتى مستحب به واجب مورد بحث واقع شده، برخى بر الحاق، به قاعدۀ ياد شده استناد كردهاند و آنان كه الحاق را نپذيرفتهاند، به جهت وجود دليل خاص بر تفاوت است، نه خدشه كردن در قاعده، مانند شرط بودن رعايت قبله در نافله در حال استقرار نزد بعضى به دليل قاعدۀ الحاق. برخى ديگر به جهت استناد به بعضى ادله در ارتباط با نافله و قبله، آن را شرط ندانستهاند. [٥]
از ديگر موارد بحث در الحاق، استحباب تكبيرهاى شش گانه غير از تكبيرة الاحرام [٦] و لزوم تدارك فعلى از افعال نماز است كه در به جا آوردن آن پيش از گذشتن از محل، شك مىشود. استحباب تكبيرات ياد شده و نيز لزوم تدارك فعل مشكوك در فرايض مورد اتفاق فقها است؛ ليكن در نوافل مورد بحث است. [٧]
مستند قاعده: بر اعتبار قاعده و الحاق نوافل به فرايض به اجماع و نيز برخى روايات و ظواهر عمومات وارد شده در اركان، اجزا و شرايط عبادات، مانند نماز، استناد و استدلال شده است. [٨]