فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٢٦ - قرائت
ممكن از آيات ديگر قرائت كند و اگر هيچ نمىداند، تهليل، تكبير و يا تسبيح بگويد.
آيا در اين صورت واجب است قرائت ديگر آيات قرآن يا ذكر به مقدار حمد باشد يا نه؟ مسئله اختلافى است. [١] در صورت ناتوانى از قرائت و ذكر، به قول مشهور، ترجمه كفايت مىكند. [٢]
بر نمازگزار لال و مانند او كه از تلفظ عاجز است، به جماعت خواندن نماز واجب نيست و به مقدار ممكن اكتفا مىكند و بنابر قول مشهور، زبان خود را به نيّت و قصد قرائت حركت مىدهد. برخى اشارۀ با دست را نيز به آن افزودهاند. [٣]
بنابر قول مشهور، گفتن آمين پس از قرائت حمد جايز نيست و موجب بطلان نماز مىشود. بر عدم جواز ادعاى اجماع شده است [٤]← آمين).
قرائت سوره: به قول مشهور قرائت يك سورۀ كامل پس از حمد در نمازهاى دو ركعتى و دو ركعت نخست نمازهاى سه و چهار ركعتى از نمازهاى واجب، واجب است. [٥] برخى قرائت سوره پس از حمد را مستحب دانستهاند. [٦]
بنابر قول به وجوب سوره، قرائت آن در حال ضرورت و عذر، مانند تنگى وقت، عدم امكان ياد گرفتن، بيمارى و خوف واجب نيست؛ چنان كه در نمازهاى مستحب، واجب نمىباشد. [٧]
قرائت عزائم: قرائت سورههايى كه سجدۀ واجب دارند از روى عمد در نمازهاى واجب بنابر قول مشهور، حرام است [٨]← عزائم). چنان كه قرائت سورههاى طولانى كه خواندن آنها موجب فوت شدن وقت نماز مىشود، جايز نيست و در صورتى كه در اثنا متذكر شود، بايد به سورهاى كوتاه عدول كند. [٩]
نمازگزار بايد سوره را پس از حمد بخواند و چنانچه قبل از آن بخواند، واجب است پس از حمد اعاده كند و يا سورهاى ديگر بخواند و اگر اين كار از روى عمد انجام گيرد، بنابر قول جمعى، نماز باطل مىشود. چنانچه تقديم سوره بر حمد از روى سهو باشد و پس از اتمام حمد متذكر گردد، بايد سوره را اعاده كند؛ ليكن در اينكه حمد را نيز بايد اعاده نمايد يا نه، اختلاف مىباشد. [١٠]