فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٢٠ - قرآن
رعايت وقف؛ قرائت توأم با تفكر و تدبّر در مفاهيم، مَثَلها و وعده و وعيدهاى آيات و پندآموزى از مواعظ و نصايح آن؛ درخواست بهشت هنگام تلاوت آيات مربوط به بهشت و نعمتهاى آن؛ پناه بردن به خدا هنگام تلاوت آيات عذاب و جهنم؛ [١] گفتن «لبيك ربّنا» پس از تلاوت آيات دربردارنده «يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا» و «يٰا أَيُّهَا اَلنّٰاسُ»؛[٢] تلاوت قرآن با صداى زيبا و محزون، [٣] همراه با خضوع و خشوع [٤] و قرائت قرآن از روى مصحف، هرچند آيات را حفظ باشد. [٥]
قرآن بايد صحيح تلاوت شود؛ ليكن مراعات قواعد و نكات تجويدى غير دخيل در صحّت قرائت، لازم نيست. [٦]
استماع قرآن: در قرآن كريم هنگام شنيدن آيات، امر به استماع و سكوت شده است: «إِذٰا قُرِئَ اَلْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَ أَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ؛[٧] هنگامى كه قرآن خوانده مىشود، به آن گوش سپاريد و (در برابر آن) خاموش باشيد، باشد كه مشمول رحمت شويد».
بر اين اساس، فقها سكوت و گوش فرا دادن به آيات الهى را هنگام تلاوت آن مستحب دانستهاند؛ [٨] چنان كه در نماز جماعت، هنگام قرائت امام، سكوت و استماع حمد و سوره بر مأموم مستحب است. [٩] برخى قدما سكوت را واجب دانستهاند. [١٠]
آموزش قرآن: ياد دادن و ياد گرفتن قرآن، در صورت توقف انجام دادن واجبى بر آن، واجب است. مانند آموختن فاتحه همراه سورهاى ديگر كه خواندن آن دو در نماز واجب مىباشد و نيز آموختن آن بخش از آيات احكام كه اجتهاد متوقف بر آن است (←آيات الاحكام) و يا ياد گرفتن تعدادى از افراد كه با وجود آنان قرآن محفوظ مانده و تواتر آن استمرار مىيابد. افزون بر آن مستحب است. البته وجوب درصورت نخست (فاتحه همراه سورهاى) عينى و در دو صورت ديگر كفايى مىباشد. [١١]
آموزش دادن قرآن به كودكان مستحب و بر آن تأكيد شده است [١٢] و برپايۀ روايتى از امير مؤمنان عليه السّلام، از حقوق فرزندان بر پدر به شمار مىرود. [١٣]