فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٨٢ - قاعد١٧٢٨ لايُقادُ الحُرُّ بالعبد
قاعده لايُحَرمُ الحَرامُ الحَلالَ
← قاعدۀ الحرامُ لايُحَرِّمُ الحَلالَ
قاعدۀ لايُقادُ الأبُ بِالولد
قاعدۀ لايُقادُ الأبُ بِالوَلَد: از قواعد فقهى.
مقصود از قاعدۀ ياد شده آن است كه پدر در ازاى جنايت بر فرزندش؛ خواه با كشتن او يا كمتر از آن، همچون قطع عضو، قصاص نمىشود. به آن در باب قصاص استناد كردهاند.
مفاد قاعده: مقصود از جنايت، جنايت عمدى است؛ زيرا در جنايت از روى خطا و اشتباه مطلقا قصاص ثابت نيست (← قتل). كلمه «أب» در قاعده، شامل پدر و جدّ پدرى مىشود (←پدر)؛ چنان كه «ولد» شامل فرزند و نوه مىگردد. [١]بر اساس قاعدۀ ياد شده، پدر گرچه قصاص نمىشود؛ ليكن ديه بر عهدهاش مىآيد و نيز حاكم او را به هر اندازه كه صلاح بداند، تعزير (←تعزير) مىكند.
ضمن آنكه در صورت ارتكاب قتل، كفّاره نيز بر او واجب مىشود. [٢]
مستند قاعده: بر حجّيت و اعتبار قاعده به روايات متعدد استناد كردهاند. [٣]
←قصاص)
قاعدۀ لايُقاد الحر بالعبد
قاعدۀ لايُقادُ الحُر بالعبد: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده بر گرفته از بعضى روايات و عبارت است از اينكه انسان آزاد در ازاى برده قصاص نمىشود. به اين قاعده در باب قصاص استناد شده است. [٤]
مفاد قاعده: ثبوت قصاص به سبب جنايتِ موجب آن، مشروط به شرايطى از جمله همسان بودن جانى و مجنىٌّ عليه در
[١]. القواعد و الفوائد ٤٢٢/١؛ تسهيل المسالك/ ٨
[٢]. انوار الفقاهة (القضاء) (كاشف الغطاء) / ٩٠
[٣]. جواهر الكلام ٢٨٢/٤٠
[٤]. مسالك الافهام ٥١٦/١٣؛ جواهر الكلام ٢٨٢/٤٠-٢٨٤
[٥]. مسالك الافهام ٥١٦/١٣
[٦]. جواهر الكلام ٢٨٤/٤٠؛ كتاب القضاء (گلپايگانى) ٤٦٣/١
[٧]. العناوين ٦٢٥/٢؛ جواهر الكلام ٢٨٢/٤٠.
[٨]. جواهر الكلام ١٦٩/٤٢-١٧٠؛ القصاص على ضوء القرآن و السنة ٩٠/١ و ٣٥٤
[٩]. جواهر الكلام ١٦٩/٤٢.
[١٠]. جواهر الكلام ١٦٩/٤٢.