فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦٤٠ - قضاوت
٥). عفو و چشم پوشى از بد رفتارى دو طرف دعوا با وى. [١]
ب. مكروهات:
١). حاجب و دربان داشتن هنگام قضاوت.
٢. استفاده هميشگى از مسجد براى قضاوت. برخى آن را مكروه ندانستهاند.
٣. قضاوت در حال غضب و يا هر حالى كه فكر و ذهن قاضى را درگير خود كند، مانند حالت گرسنگى، تشنگى و چيرگى خواب.
٤. اخم كردن بر چهرۀ دو طرف دعوا كه مانع راحت سخن گفتن و تمركز حواس آنان گردد. [٢]
وظايف قاضى:
١. به قول مشهور، رعايت برابرى ميان دو طرف دعوا - هرچند يكى از آنان گرامىتر از ديگرى باشد - در سلام كردن و پاسخ دادن به سلام، نگاه كردن، سخن گفتن، گوش دادن به سخنان آنان و مانند آن از انواع رفتارها و برخوردها، واجب است. [٣] برخى، رعايت برابرى در اكرام و احترام را مستحب دانستهاند. [٤]
وجوب يا استحباب رعايت مساوات، در صورتى است كه دو طرف دعوا هر دو مسلمان يا كافر باشند؛ اما اگر يكى مسلمان و ديگرى كافر باشد، رعايت برابرى واجب يا مستحب نيست؛ بلكه جايز است كافر ايستاده و مسلمان نشسته و يا محل نشستن مسلمان بالاتر باشد. [٥]
٢. جايز نيست قاضى به يكى از دو طرف، چيزى را كه به زيان خصم او است، تلقين كند يا بياموزد و يا او را به راههاى استدلال و گزينش وكيل كه موجب غلبه بر خصم وى مىگردد، راهنمايى كند. [٦]
٣. در صورت سكوت دو طرف دعوا، مستحب است قاضى خطاب به آنان بگويد: «سخن بگوييد» يا «آن كه مدّعى است سخن بگويد». اگر قاضى احساس كند سكوت آن دو بر اثر ابهت و هيبت او است، به ديگرى دستور دهد آن جمله را به آنان بگويد. بر قاضى مكروه است خطاب خود را متوجه يكى از دو طرف دعوا كند. [٧]
٤. پس از حضور دو طرف دعوا نزد قاضى و روشن بودن حكم مرافعه،