فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٦٩٩ - قهرى
از آن به مناسبت در باب امر به معروف و نهى از منكر و نكاح سخن گفتهاند.
امر به معروف و نهى از منكر: به تصريح برخى، قهر كردن دو مؤمن از يكديگر از روى ناراحتى و كدورت حرام است و بر حسب آنچه در روايات آمده است در فرض قهر نيز - حتى اگر موجّه باشد - جايز نيست بيش از سه روز به درازا بكشد و مستحب است هر كدام از آنان در برقرارى ارتباط و آشتى پيش قدم شود [١]← اصلاح).
قهر كردن با معصيت كارانى كه بر گناه خود اصرار مىورزند در راستاى نهى از منكر جايز است. [٢]
در نهى از منكر رعايت مراتب آن لازم است؛ بدين معنا كه از راههاى سادهتر شروع شود تا به مرحلۀ جلوگيرى با زبان و دست برسد. بنابر اين، اگر انجام دهندۀ منكر با قهر كردن از او، از ارتكاب منكر دست بردارد به همان بسنده مىشود. [٣]
نكاح: با آشكار شدن نشانههاى نشوز (←نشوز) در زن، شوهر در نخستين مرحله او را نصيحت مىكند. در صورت مؤثر واقع نشدن، مىتواند با او قهر كند؛ بدين گونه كه در رختخواب به او پشت و بى اعتنايى كند. [٤]
قهرى
قهرى: غير ارادى.
آنچه بدون ميل و ارادۀ شخص رخ مىدهد، قهرى ناميده مىشود، [٥] مانند آنكه كسى در حال خواب مال ديگرى را تلف كند كه به طور قهرى ضمان متوجه او مىشود و بايد خسارت وارد شده را جبران كند، هرچند تلف كننده قصد تلف كردن را - كه سبب ضمان است - نداشته است. به نمونههايى از احكام مرتبط با آن در بابهايى نظير طهارت، صلات، زكات، حج، ضمان، شركت و عتق اشاره مىشود.
طهارت: تجديد وضو همان گونه كه با قصد تجديد وضو محقق مىشود، بدون قصد آن نيز تحقق مىيابد، مانند اينكه به اعتقاد وضو نداشتن، وضو بگيرد، سپس معلوم شود كه وضو داشته است.
[١]. صراط النجاة ٣٠١/٣؛ وسائل الشيعة ٢٦٠/١٢
[٢]. مرآة العقول ٣٦٠/١٠
[٣]. جواهر الكلام ٣٧٨/٢١
[٤].٢٠١/٣١.