فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٧٣ - قَسْم
أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً؛[١] سپس دلهايتان بعد از آن سخت شد؛ همانند سنگ يا از آن سختتر».
در روايات، قساوت قلب از خصلتهاى انسان شقى و سبب دورى از خدا و از لشكريان جهل شمرده شده است؛ [٢]چنان كه خشكى اشك، نشانۀ قساوت قلب، و فزونى گناه منشأ آن بيان شده است. [٣]
قساوت قلب به معناى ايجاد عوامل پيدايى آن، از قبيل ارتكاب محرّمات و گناهان بويژه گوش دادن غنا (←غناء) و نوشيدن خون و شراب حرام است؛ [٤]چنان كه ايجاد عواملى كه ارتكاب آنها كراهت دارد، مكروه است، مانند پرخورى، [٥] پرگويى، [٦] چهل روز پياپى گوشت خوردن، [٧] شغل قرار دادن برخى كارها، از قبيل سربريدن حيوانات. [٨]
در روايات از امورى به عنوان عوامل رقّت قلب و نرم شدن دل ياد شده است، مانند نوازش كردن يتيم، [٩] خوردن عدس، [١٠] حضور در قبرستان و انديشه در مرگ و قيامت [١١] و رفتن به حج. [١٢]
قسط
← تقسيط
قسم
قَسْم: تقسيم همخوابى ميان همسران.
قَسْم، مصدرِ قَسَمَ به معناى قسمت كردن آمده است و در اصطلاح عبارت است از تقسيم شبها ميان همسران جهت همخوابى. [١٣] از احكام آن در باب نكاح سخن گفتهاند.
حكم: هر يك از زوج و زوجه حقوق واجبى بر گردن ديگرى دارد كه حق قسْم يكى از آنها است. اين حق، دو طرفه است و هر يك از زوج و زوجه مىتواند آن را از طرف خود ساقط كند؛ ليكن قبول آن بر طرف ديگر واجب نيست و حق او محفوظ است. [١٤]
[١]. مرآة العقول ٧٧/١٠؛ مجمع البحرين، واژۀ «قسا»
[٢]. بقره/ ٧٤
[٣]. الكافى (كلينى) ٢١/١؛ وسائل الشيعة ٤٤/١٦-٤٦
[٤]. وسائل الشيعة ٤٤/١٦؛ ٣١٤/١٧؛ ١٠٠/٢٤؛ بحار الانوار ٧٩ / ١٤١
[٥]. مستدرك الوسائل ٩٤/١٢
[٦]. الكافى (كلينى) ١١٤/٢
[٧]. مستدرك الوسائل ١٦ / ٣٤٧
[٨]. الروضة البهية ٢١٨/٣
[٩]. من لايحضره الفقيه ١٨٨/١
[١٠]. وسائل الشيعة ١٢٧/٢٥
[١١]. الدعوات/ ٢٧٩
[١٢]. علل الشرائع ٢ / ٤٠٤.
[١٣]. علل الشرائع ٢ / ٤٠٤.