فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٤٣ - قربانى
چنانچه نوع قربانى و مكان؛ هر دو در نذر نامشخص باشند، مكان منصرف به مكه مىشود، ليكن در نوع قربانى اختلاف است كه آيا به لحاظ سن و اوصاف بايد همانند قربانى حج باشد يا مطلق حيوان - كه مصداق يكى از سه نوع گاو، گوسفند و شتر باشد - كفايت مىكند؟ قول نخست به مشهور نسبت داده شده است. [١]
اگر نوع قربانى نامشخص، اما مكان آن مشخص باشد، حكم قربانى حكم صورت پيشين را دارد و مكان اگر مكه يا منىٰ باشد، اشكالى ندارد و اگر غير آن دو باشد، حكمش حكم صورت نخست است. [٢]
به قول مشهور، قربانى اى كه به عنوان كفاره يا نذر براى صدقه دادن به فقرا ذبح يا نحر مىشود، چيزى از آن، اعم از گوشت، پوست و جگر به عنوان دستمزد به ذبح يا نحر كننده (سلاخ) داده نمىشود، مگر آنكه وى خود فقير يا مستحق باشد كه به عنوان صدقه - و نه دستمزد - به او داده مىشود. [٣] برخى دادن پوست آن را به سلاخ مكروه دانستهاند. [٤]
كسى كه به سبب نذر يا كفاره، قربانى كردن شترى بر او واجب شده است، چنانچه شتر نيابد بايد به جاى آن هفت گوسفند قربانى كند و اگر آن را نيز نيابد، بايد هيجده روز روزه بگيرد. [٥]
اگر كسى نذر كند بدنهاى قربانى كند، بايد شتر ماده قربانى نمايد. [٦]
بر حاجى واجب است قربانىاى را كه به سبب نذر يا كفّاره بر او واجب شده است، در منىٰ بكشد و اگر عمرهگزار باشد بايد در مكه بكشد. [٧] برخى، كشتن قربانى در كفّارۀ صيد را در محل انجام گرفتن صيد نيز جايز دانستهاند. [٨]بعضى نيز در كفّاراتى كه به سببى غير صيد از محرّمات احرام، بر عهدۀ محرم آمده، ذبح قربانى را در هر مكانى جايز دانستهاند. [٩]
بر عمرهگزار مستحب است، قربانى را در حَزوَرَه (←حزوره) مقابل كعبه انجام دهد. [١٠]
ب. قربانى مستحب:
مصاديق قربانى مستحب - چنان كه گذشت - عبارت است از: