فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٣٧ - قربانى
آيا اصل مصرف قربانى در مصارف سه گانۀ ياد شده (خوردن، صدقه و هديه دادن) مستحب است و نتيجۀ آن جواز اكتفا به يكى از آن مصارف، مانند خوردن است يا نه؟ برخى اصل صرف، در موارد سهگانه را واجب دانستهاند؛ هرچند استحباب آن را به ظاهر كلمات فقها نسبت دادهاند. [١] برخى تنها خوردن و صدقه دادن - هرچند به مقدار اندك - را واجب دانستهاند. [٢] بعضى گفتهاند:
خوردن به اندازۀ صدق مسمّا واجب است و بايد يك سوم به فقرا صدقه و يك سوم به مؤمنان هديه داده شود. [٣]
مكروهات: قربانى كردن گاوميش و شتر و گاو نر و نيز حيوانى كه بيضهاش كوبيده و فاسد شده است، مكروه مىباشد. [٤] برخى قربانى مورد اخير را كافى ندانستهاند. [٥]
قربانگاه: قربانى بايد در منىٰ صورت گيرد؛ [٦] ليكن از آنجا كه امروزه قربانگاه خارج از منىٰ قرار دارد و براى حاجى امكان ذبح در منىٰ وجود ندارد، قربانى كردن در قربانگاه فعلى به دليل ضرورت و عدم امكان ذبح در منىٰ جايز است. [٧]
خارج كردن گوشت قربانى از منىٰ جايز نيست و بنابر قول مشهور، بايد در همانجا مصرف شود؛ [٨] اما به تصريح برخى، عدم جواز خارج كردن از منىٰ منوط به وجود مستحق در منىٰ است و در صورت عدم وجود مستحق و نيازمند در منىٰ، خارج كردن جايز است. [٩]
زمان قربانى: بدون شك، آغاز زمان قربانى روز عيد قربان (دهم ذيحجه) است و قربانى كردن قبل از آن كفايت نمىكند. [١٠] البته قربانى كردن در شب عيد براى معذوران، همچون خائف، بنابر قول برخى، جايز و كافى است. [١١]
قربانى كردن پس از روز عيد در باقى مانده از ايام ذيحجه براى حاجيانى كه در روز عيد بر اثر عذرى چون نيافتن قربانى يا فراموشى، موفق به انجام قربانى نشدهاند، جايز و كافى است. [١٢]
برخى معاصران، قربانى كردن در ايام تشريق (←ايام تشريق) را براى معذوران صحيح و كافى دانسته و پس از ايام تشريق را براى آنان كافى ندانسته و به جاى آن، ده روز روزه گرفتن را واجب دانستهاند. [١٣]