فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٠٩ - قدمت
صلات: مسافر در اماكن چهارگانه (مكه، مدينه، كوفه و كربلا) مىتواند نماز را تمام بخواند. در محدوده مجاز براى تمام خواندن نماز در اين چهار مكان اختلاف است. يكى از اقوال، مكه و مدينه قديم است [١]← اماكن اربع).
خمس: چنانچه شخصى در زمين موات، در منطقه سكونت مسلمانان گنجى بيابد، در صورتى كه سكه قديمى قبل از اسلام باشد، بعد از اخراج خمس آن، مىتواند آن را تملّك كند [٢]← گنج).
هرگاه شخصى در زمينى كه از ديگرى خريده يا اجاره كرده است، گنجى بيابد و از نظر شرع متعلق به مسلمان يا ذمى اى نباشد، در صورتى كه قدمت آن در حدى باشد كه امكان وجود وارثى براى آن نباشد، برخى گفتهاند: حكم گنج بر آن جارى مىشود و يابنده پس از اخراج خمس آن مىتواند در باقى تصرف كند. [٣]
حج: محل احرام حج شهر مكه است.
در اينكه مقصود از مكه، بخش قديمى آن (مكۀ زمان پيامبر صلّى اللّٰه عليه و آله) مىباشد يا بخشهاى توسعه يافته را هم دربرمىگيرد، اختلاف است. برخى گفتهاند:
احتياط واجب آن است كه احرام حج در بخش قديمى مكه بسته شود. [٤]
كسى كه براى عمره تمتّع محرم شده، هنگام مشاهده خانههاى مكه واجب است تلبيه را قطع كند. در اينكه مراد از خانههاى مكه، خانههاى مكه قديم است يا خانههاى جديد را هم شامل مىشود، اختلاف است. [٥]
نذر: چنانچه كسى نذر كند بردۀ قديمى خود را آزاد كند، به قول مشهور بايد بردهاى را آزاد كند كه از زمان تملك او نزد نذر كننده دستكم شش ماه گذشته باشد. [٦] همچنين است اگر به آزاد كردن بردۀ قديمى وصيّت نمايد. [٧]
برخى، حكم ياد شده را در موارد مشابه، همچون نذر، صدقه دادن به مال قديمى و ابراء ذمّۀ بدهكار قديمى نيز جارى دانستهاند. [٨] البته حكم فوق در صورتى است كه قرينهاى بر خلاف آن وجود نداشته باشد.
احياء موات: آباد كردن سرزمينهاى قديمى و ويران كه مالكى ندارد، جايز است و احيا كننده مالك آنها مىشود. [٩]