فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٩٧ - قتل
آيا قتل شبه عمد، مانند قتل خطا است يا قتل عمد؟ اختلاف مىباشد. قول نخست به ظاهر كلمات اكثر فقها نسبت داده شده است [١]← قاعدۀ لاميراث للقاتل).
قتل و زنا: اگر كسى مردى را در حال زنا با همسرش ببيند، بدون آنكه اكراهى در ميان باشد، مىتواند هر دو را بكشد.
برخى جواز قتل را منوط به محصن بودن زانى دانستهاند. [٢]
قتل و ديگر افراد دخيل در آن: كسى كه فردى را نگه داشته و ديگرى او را كشته و نيز كسى كه فرمان به قتل ديگرى داده و مأمور او را كشته، همچنين كسى كه انسانى را بر كشتن ديگرى مجبور كرده و او، وى را كشته است، به حبس ابد محكوم مىشود؛ چنان كه ديده بانى كه مراقب اطراف بوده تا عمل قتل انجام گيرد، چشمانش كور مىشود. [٣] برخى گفتهاند: بيننده صحنه قتل كه با توانايى بر جلوگيرى از آن، جلوگيرى نكرده تا قتل واقع شده است نيز چشمانش كور مىشود. [٤]
قتل و بيت المال: اگر كسى در بيابان و يا جايى پررفت و آمد، همانند خيابان عمومى يا محل تجمع مردم، كشتهاى بيابد و فردى خاص مظنون نباشد، ديۀ مقتول از بيت المال به اولياى دم او داده مىشود. [٥]
در قتل عمد و شبه عمد در صورت فرار قاتل يا مردن و يا كشته شدن وى، بنابر قول برخى، ديه از نزديكترين بستگان ارث بَرِ قاتل گرفته مىشود، به شرط آنكه قاتل مالى نداشته باشد. با نداشتن خويشاوند ارث بر، ديه از بيت المال پرداخت مىگردد. [٦] برخى اين قول را نپذيرفتهاند. [٧]
[١]. نساء/ ٩٣؛ جواهر الكلام ٩/٤٢
[٢]. جواهر الكلام ١٢/٤٢
[٣].٣/٤٣
[٤].٣-٤
[٥].٤
[٦].٢٣/٤٢-٢٤؛ كشف اللثام ١٧/١١
[٧]. جواهر الكلام ٨٥/٤٣-٨٦؛ مبانى تكملة المنهاج ٢٢٣/٢-٢٢٤
[٨]. جواهر الكلام ٤٢/٤٢
[٩]. الوسيلة/ ٤٥٨
[١٠]. غاية المرام ٣٩٢/٤؛ مبانى تكملة المنهاج ٩٠/٢
[١١]. النهاية/ ٧٤٢؛ المهذب ٥٠٢/٢؛ كتاب السرائر ٣٤١/٣؛ الجامع للشرائع/ ٥٧٧
[١٢]. غاية المرام ٣٩٣/٤
[١٣]. جواهر الكلام ٤/٤٣-٧
[١٤].١٦
[١٥]. قواعد الاحكام ٦٦٦/٣؛ ايضاح الفوائد ٦٧٩/٤
[١٦]. جواهرالكلام ٢٦/٤٣
[١٧]. المقنعة/ ٧٤٣-٧٤٤؛ المراسم العلوية/ ٢٣٧؛ (الخلاف ٢٢٢/٥؛ المهذب ٥١٦/٢؛ اصباح الشيعة/ ٥٠٠؛ قواعد الاحكام ٦٦٧/٣؛ غاية المراد (حاشية الارشاد) ٤٩٧/٤؛ مجمع الفائدة ٣١٨/١٤