فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٦٧ - قَبا
قبا
قبا: نوعى جامه.
از احكام آن در بابهاى صلات و حج سخن گفتهاند.
صلات: به قول مشهور، نماز گزاردن با قباى مشدود (بسته) در غير حال جنگ مكروه است. [١] ظاهر كلام برخى قدما حرمت آن [٢] و ظاهر كلام برخى ديگر ترديد، حتى در كراهت آن است. [٣] بعضى نيز به دليل عدم وجود مستندى بر حكم، كراهت را نپذيرفتهاند. [٤]
علاوه بر اختلاف در حكم قباى مشدود، در مراد از آن نيز اختلاف است.
برخى آن را به قبايى كه با كمربند بسته شده و برخى به قبايى كه با دكمهها بسته شده، تعريف كردهاند. بعضى گفتهاند:
احتمال مىرود مقصود از قباى بسته، قباى تنگ باشد؛ خواه تنگى آن به سبب بستن دكمهها باشد يا غير آن. [٥] برخى نيز قباى مشدود را به اعم از قباى بسته شده با دكمههاى زياد و كمربند تعريف كردهاند. [٦]
حج: پوشيدن لباس دوخته، از جمله قبا بر مُحرِم حرام است، ليكن در صورت نداشتن جامه احرام، مىتواند قبا را به گونۀ مقلوب؛ يعنى پشت و رو و يا وارونه بپوشد و با آن محرم شود. [٧]
در مقصود از قلبِ قبا، اختلاف است.
برخى آن را اعم از پشت ورو كردن و وارونه كردن تعريف كرده و هر دو گونه را براى محرم جايز دانستهاند؛ هرچند گفتهاند: وارونه كردن قبا بهتر و جمع بين وارونه كردن و پشت و رو كردن، كاملتر است. [٨] برخى آن را به وارونه كردن به معناى سر و ته كردن قبا معنا كرده و پشت ورو كردن آن را كافى ندانستهاند؛ [٩]چنان كه بعضى نيز آن را به پشت ورو كردن قبا تعريف كردهاند. [١٠]
آيا جواز پوشيدن قبا منوط به فقدان هر دو جامۀ احرام است يا فقدان يكى از آن دو نيز مجوّز پوشيدن آن خواهد بود و يا تنها در صورت فقدان ردا (جامهاى كه بر دوش افكنده مىشود) جايز است؟ مسئله محل اختلاف است. [١١]
در صورت پوشيدن قبا به غير گونهاى كه ذكر شد، مانند انداختن آن بر دوش و دستها را در آستين كردن، كفاره واجب مىشود. [١٢]