فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٤٢ - قاعد١٧٢٨ النَّوافِل رَكعَتان بِتَسليمَةٍ إلاّ الوَتر
از سوگند بر ادعاى مدّعى (زيرا ترك سوگند ممكن است به جهت تعظيم نام خدا باشد) استدلال شده است. علاوه بر آن، ظاهر نصّ و دليل، عدم ثبوت قول مدّعى يا منكر جز با بيّنه يا سوگند خوردن است. [١]
قاعدۀ النَّوافل ركعتان...
قاعدۀ النَّوافِل رَكعَتان بِتَسليمَةٍ إلاّ الوَتر: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده بدين معنا است كه همۀ نمازهاى مستحب، - جز نماز وتر - دو ركعتى با يك سلام است. از آن در باب صلاة سخن گفتهاند و جز اندكى از آن تعبير به قاعده نكردهاند؛ ليكن مفاد قاعده معروف ميان فقها است.
مفاد قاعده: اصل در نمازهاى مستحب، دو ركعتى بودن آن، همچون نماز صبح است، مگر آنكه دليلى خاص بر به جا آوردن آن به گونهاى ديگر وجود داشته باشد. [٢]
موارد استثنا: بعضى نمازهاى مستحب از قاعدۀ ياد شده به دليل خاص استثنا شدهاند، مانند:
١). نماز وتر كه يك ركعت و پايان بخش نماز شب است. نماز شب يازده ركعت است؛ ده ركعت به صورت دو ركعتى و ركعت آخر، يك ركعتى است (← نماز شب).
٢. نماز اعرابى بنابر معروف و مشهور كلمات فقها. [٣] نماز اعرابى ده ركعت است كه به صورت يك نماز دو ركعتى و دو نماز چهار ركعتى گزارده مىشود؛ [٤]ليكن برخى به دليل عدم ثبوت نماز اعرابى از طريق روايات اهل بيت عليهم السلام، در استثناى آن اشكال كردهاند. [٥]برخى ديگر به دليل ياد شده، احتياط را در ترك خواندن نماز اعرابى دانسته اند [٦]← نماز اعرابى).
برخى، چند نماز ديگر را نيز استثنا كردهاند كه عبارتاند از:
١). يازده ركعت نماز با يك سلام كه در اعمال شب جمعه از رسول خدا صلّى اللّٰه عليه و آله وارد شده است.
[١]. العناوين ٦٢٤/٢؛ تسهيل المسالك/ ٨
[٢]. الخلاف ٢٩٠/٦-٢٩١؛ كتاب السرائر ١٨٠/٢
[٣]. العناوين ٦٢٤/٢).