فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٢٣ - قاعد١٧٢٨ مَن زادَ فى صَلاتِهِ فَعَلَيهِ الإعادَة
مفاد قاعده: از اركان حج، وقوف حاجى در عرفات و مشعر الحرام است و ترك عمدى هر يك از آن دو، بدون عذر، موجب بطلان حج مىشود [١]← وقوف).
چنان كه ترك هر دو مطلقا؛ چه از روى عمد و چه از روى سهو و فراموشى، باطل كنندۀ حج خواهد بود؛ [٢] ليكن چنانچه يكى از دو وقوف را درك و وقوف ديگر را فراموش كند يا ظالم و يا بيمارى و مانند آن، مانع شود، حجش صحيح خواهد بود. [٣]
به قول مشهور، چنانچه نابالغى در ميانه مناسك حج بالغ شود و يكى از دو وقوف را پس از بلوغ درك نمايد، حجش از حجة الاسلام كفايت مىكند. [٤]
مستند قاعده: بر اعتبار قاعده به رواياتى با همين مضمون استناد كردهاند؛ چنان كه مفاد آن فى الجمله مورد اتفاق و اجماع است. [٥]
قاعدۀ مَن إدّعىٰ شَيئاً و لامُنازِعَ لَهُ دُفِعَ إليه
← قاعدۀ سماع دعواى بدون معارض
قاعدۀ مَن إدّعىٰ ما لايَدَ لأحَدٍ عَلَيهِ قُضىَ لَهبِهِ
← قاعدۀ سماع دعواى بدون معارض
قاعدۀ مَن بَلَغ
← قاعدۀ تسامح
قاعدۀ مَن حازَ مَلَك
← قاعدۀ حيازت
قاعدۀ مَن زاد فى صلاته...
قاعدۀ مَن زادَ فى صَلاتِهِ فَعَلَيهِ الإعادَة: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده كه در حديثى از امام صادق عليه السّلام وارد شده، [٦] به اجمال عبارت است از اينكه زياد كردن در نماز موجب بطلان آن است. اين قاعده از قواعد كاربردى در باب صلات است.
مفاد قاعده: در زيادهاى كه موجب بطلان نماز مىشود، به لحاظ زياد كننده (نمازگزار) و آنچه زياد مىشود، اختلافاتى وجود دارد.
به لحاظ نخست، آيا مقصود از زيادى، زيادى سهوى است يا زيادى عمدى را نيز دربرمىگيرد؟ مسئله اختلافى است. [٧]
[١]. من لايحضره الفقيه ٢١١/٢ و ٤٣٢؛ وسائل الشيعة ٤٠/١٤-٤٢
[٢]. الوسيلة/ ١٧٨
[٣]. كتاب السرائر ٦٣٨/١
[٤]. الجامع للشرائع/ ٢٢٠؛ جواهر الكلام ٣٣/١٩-٤٣
[٥]. تبصرة المتعلمين/ ٨٦؛ مسالك الافهام ١٢٣/٢-١٢٤؛ جواهر الكلام ٢٢٩/١٧
[٦]. الكافى (كلينى) ٤ / ٤٧٦؛ وسائل الشيعة ٤٠/١٤-٤٢.