فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٣٦ - قاعد١٧٢٨ كُلّ ما لاتَجوزُ الصَّلاةُ فيه لايَجوزُ التكفينُ فيه
قاعدۀ كُلّ ما لاتجوز الصلاةُ فيه...
قاعدۀ كُلّ ما لاتَجوزُ الصلاةُ فيه لايَجوز التكفينُ فيه: از قواعد فقهى.
قاعدۀ ياد شده عبارت است از عدم جواز كفن كردن ميّت در چيزى كه نماز در آن صحيح نيست. برخى از عنوان فوق به قاعده تعبير كردهاند. از آن در باب طهارت سخن گفتهاند.
مفاد قاعده: نماز گزاردن در حرير و طلا براى مرد و نيز لباس نجس و لباسى كه از اجزاى حيوان حرام گوشت تهيه شده، در حال اختيار صحيح نيست. مفاد قاعده آن است كه كفن نبايد از جنس پوششى باشد كه نماز در آن صحيح نيست. بنابر اين، كفن كردن ميّت در حرير و لباس نجس و غير آن در حال اختيار (و بدون ضرورت)، صحيح و جايز نخواهد بود. [١]
برخى گفتهاند: مفاد قاعده، كلّيت عدم جواز كفن كردن در چيزى كه نماز خواندن در آن جايز نيست، مىباشد؛ اما جواز كفن در آنچه كه نماز در آن جايز است، مدلول قاعده نيست، مگر آنكه به ملازمه استفاده شود، كه آن هم مشكل است. [٢]
موارد استثنا: بنابر وجود ملازمه بين جواز نماز گزاردن در چيزى و جواز كفن كردن در آن، مواردى از قاعده استثنا شده است، از جمله: نجاستى كه در لباس نمازگزار بخشوده است، در كفن بخشوده نيست؛ [٣] كفن كردن ميّت زن و نيز كودك در حرير صحيح نيست؛ با آنكه براى آنان نماز خواندن در آن صحيح است [٤] و جواز نماز خواندن با پوشاندن خود با برگ و گياه و پنبه و پشم و مانند آن و عدم جواز كفن كردن با آنها. [٥]
مستند قاعده: بر اعتبار قاعدۀ ياد شده، به قاعدۀ احتياط (←اصل احتياط) و برخى روايات و نيز اجماع استناد شده است؛ [٦] ليكن برخى، كلّيت قاعده را نپذيرفتهاند؛ از اين رو، تنها كفن كردن در حرير و لباس نجس را جايز ندانستهاند، نه ساير پوششهايى كه نماز خواندن در آنها جايز نيست، مانند اجزاى حيوان حرام گوشت. [٧]
[١]. كتاب السرائر ١٦٢/١؛ نجاة العباد/ ١٦؛ مهذب الاحكام ٣٩/٤
[٢]. مهذب الاحكام ٣٩/٤
[٣]. العروة الوثقىٰ ٦٤/٢
[٤]. جواهر الكلام ٤ / ١٦٩؛ (مهذب الاحكام ٣٩/٤