فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٦٢ - قاعد١٧٢٨ طهارت
٣. موردى كه شوهر از دادن نفقه همسرش ناتوان باشد و از طلاق دادن او نيز امنتاع ورزد. برخى در اين صورت، براى حاكم شرع، طلاق دادن زوجه را جايز دانستهاند. همچنين موردى كه زوج توانايى مالى دارد، ليكن از دادن نفقه و طلاق خوددارى مىكند، به شرط آنكه امكان برداشت نفقه از مال او وجود نداشته باشد. [١]
موارد تطبيق: به مفاد قاعده بر امورى از جمله عدم جواز طلاق مولا در صورت ازدواج بردۀ او با كنيز ديگرى و نيز عدم جواز طلاق ولىّ از طرف كودك؛ [٢] عدم جواز طلاق حاكم از طرف زوج در صورت ايلا (←ايلاء) و همچنين خوددارى زوج از رجوع كردن يا طلاق دادن، استناد شده است. [٣]
مستند قاعده: مستند قاعده، روايت نبوى پيش گفته است.
قاعدۀ طهارت
قاعدۀ طهارت [= اصل طهارت]: از قواعد فقهى.
قاعدۀ طهارت از قواعد مشهور فقهى و عبارت است از حكم به طهارت و پاكى هر چيزى كه پاكى اش مشكوك مىباشد. [٤] از آن در باب طهارت و نيز برخى كتابهاى دربردارندۀ قواعد فقهى سخن گفتهاند.
گستره: شك در طهارت يا به گونۀ شبهۀ موضوعى است، مانند آنكه مايعى بين خمر و سركه بودن مشكوك باشد و يا به گونۀ شبهۀ حكمى، مانند آنكه جانورى از دو جانور پاك و نجس متولد شود و شبيه هيچ يك نباشد. قاعدۀ طهارت نسبت به هر دو مورد جريان دارد و حكم به پاكى مشكوك الطهارة مىشود. [٥]برخى، قاعدۀ طهارت را در شبهۀ حكمى جارى ندانستهاند. [٦]
[١]. سنن الدارقطنى ٢٤/٤-٢٥؛ عوالى اللئالى ٢٣٤/١
[٢]. الخلاف ٤٢٢/٤؛ كتاب السرائر ٦٧٣/٢
[٣]. مسالك الافهام ٦٢/٨-٦٣؛ الانوار اللوامع ١٠ قسم ٢٢٠/١
[٤]. كتاب السرائر ٦٠٠/٢-٦٠١
[٥]. جواهر الكلام ٣٢ / ٦ و ٨-١٠
[٦]. منهاج الصالحين (سيدمحسن حكيم) ٣٠٥/٢
[٧]. مسالك الافهام ٦٣/٨؛ نهاية المرام ٨/٢
[٨]. مسالك الافهام ١٤٣/١٠.