مستند قاعده: بر اعتبار قاعدۀ ياد شده به ادله‌اى از جمله اطلاق كتاب و سنت در واجبات داراى وقت وسيع، لزوم عسر و حرج و نيز استصحاب بقاى جواز مبادرت، قبل از عارض شدن عذر، استناد و استدلال شده است. [١]

قاعده حجّيت بيّنه

← بيّنه

قاعدۀ حجّيت خبر واحد...

قاعدۀ حجّيت خبر واحد در موضوعات: از قواعد فقهى.

قاعدۀ ياد شده عبارت است از معتبر بودن گفتۀ يك نفر ثقه در موضوعات، مانند طهارت و نجاست و مترتب ساختن آثار بر آن. از حجّيت خبر واحد در احكام در اصول فقه بحث كرده‌اند. در فقه نيز از حجيت آن در موضوعات سخن گفته‌اند.

برخى معاصران از عنوان ياد شده به قاعده تعبير و تحت اين عنوان از آن بحث كرده‌اند.

مفاد قاعده: مقصود از حجيّت، اثبات موضوع مشكوك به خبر واحد و ترتّب اثر بر آن است، مانند لباسى كه طهارتش مشكوك است و به خبر واحد اثبات و احكام لباس پاك همچون جواز نماز گزاردن در آن، بر آن لباس بار مى‌شود.

مقصود از خبر واحد بنابر قول جمعى، خبر فرد ثقه و مورد اعتماد است و عادل بودن لازم نيست. [٢] مقصود از موضوعات، غير احكام از امور خارجى است، مانند كريت، طهارت و يا نجاست آب حاضر.

ديدگاهها: مشهور ميان فقها حجيّت خبر واحد در احكام مى‌باشد؛ بلكه بر آن ادعاى اجماع شده؛ ليكن حجيّت آن در موضوعات، محل اختلاف است. معروف عدم حجيت آن است. جمعى آن را در موضوعات نيز حجّت دانسته‌اند [٣]← خبر واحد).

[١]. العناوين ٤٤٥/١؛

[٢]. مختلف الشيعة ٣ / ٣١؛ ذكرى الشيعة ٤٠٠/٢-٤٠١؛ جامع المقاصد ٢٧/٢؛ الروضة البهية ٧٥٣/١-٧٥٥؛ منهاج الصالحين (سيدمحسن حكيم) ١٨٤/١؛ موسوعة الخوئى ٣١٧/١١

[٣]. مختلف الشيعة ٣ / ٣١؛ ذكرى الشيعة ٤٠٠/٢-٤٠١؛ جامع المقاصد ٢٧/٢؛ الروضة البهية ٧٥٣/١-٧٥٥؛ منهاج الصالحين (سيدمحسن حكيم) ١٨٤/١؛ موسوعة الخوئى ٣١٧/١١

[٤]. الحدائق الناضرة ٣٢٨/٦ - ٣٢٩

[٥]. منتهى المطلب ٥١/٣؛ الحدائق الناضرة ٣٦٥/٤

[٦]. جمل العلم و العمل/ ٨٠؛ المراسم العلوية/ ٧٦

[٧]. رسائل فقهية (شيخ انصارى) / ٢٣١؛ العروة الوثقىٰ ٢ / ٢٦٩-٢٧٠؛ كتاب الصلاة (نائينى) ١١٨/١

[٨]. العروة الوثقىٰ ٢٦٩/٢-٢٧٠؛ وسيلة النجاة / ١٢٧؛ كتاب الصلاة (نائينى) ١١٨/١

[٩]. العناوين ٤٤٧/١-٤٤٨

[١٠].٤٤٨.