شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٥٠ - مُقمَحُون (يس٨/ )
كه در اعماق دلوجان انسان اثر مىگذارد.
آيۀ مورد بحث ناظر به سخنان لوط پيامبر در پاسخ گفتار قوم سركش و گنهكارش مىباشد.قوم لوط كه سرگرم بادۀ شهوت و غرور بودند و به جاى اين كه اندرزهاى اين رهبر الهى را با جان و دل پذيرا شوند و خود را از منجلابى كه در آن غوطهور بودند رهايى بخشند به مبارزه با او برخاستند و گفتند اى لوط:بس است،خاموش باش،اگر از اين سخنان خوددارى نكنى از اخراجشوندگان اين شهر و ديار خواهى بود.
امّا لوط بىآنكه به تهديدهاى آنها اعتنا كند به سخنان خود ادامه داد و«گفت:من دشمن اعمال شما هستم»قٰالَ إِنِّي لِعَمَلِكُمْ مِنَ الْقٰالِينَشعراء١٦٨/.
يعنى من به اعتراضهاى خودم همچنان ادامه خواهم داد،هر كارى از دست شما ساخته است انجام دهيد،من در راه خدا و مبارزه با زشتيها از اين تهديدها پروا ندارم.
تعبير«من القالين»باز نشان مىدهد كه جمع ديگرى از مؤمنان با لوط همصدا شده و زبان به اعتراض شديد گشوده بودند،هرچند قوم سركش آنها را سرانجام از صحنه بيرون كردند.
تعبير به«قالين»شدت نفرت لوط را نسبت به اعمال آنها روشن مىسازد،جالب اين كه لوط(ع)مىگويد:من دشمن اعمال شما هستم،يعنى عداوت و خرده حسابى با شخص شما ندارم،اعمالتان ننگين است،اگر اين اعمال را از خود دور كنيد من دوست صميميتان خواهم بود.(ج ٣٢٤/١٥.)
ق م ح
مُقمَحُون:(يس٨/.)[*]
به معنى« سردرهواماندگان»است و اين اصطلاح به هنگامى كه شتر از آب خوردن
[*]إِنّٰا جَعَلْنٰا فِي أَعْنٰاقِهِمْ أَغْلاٰلاً فَهِيَ إِلَى الْأَذْقٰانِ فَهُمْ مُقْمَحُونَ .«ما در گردنهاى آنها غلهايى قرارداديم كه تا چانهها ادامه دارد و سرهاى آنها را به بالا نگاه داشته است»يس٨/.