شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٥٩ - قانتون (روم٢٦/ )
تكيه روى ساعات شب در آيۀ مورد بحث(آنٰاءَ اللَّيْلِ)به خاطر آن است كه در آن ساعات حضور قلب بيشتر و آلودگى به ريا از هر زمان كمتر است.
به هر حال آنها نه به هنگام نعمت از مجازات و كيفر او خود را در امان مىدانند و نه به هنگام بلا از رحمتش قطع اميد مىكنند و اين دو عامل همواره وجود آنان را در حركتى مداوم توأم با هوشيارى و احتياط بهسوى دوست مىبرد.
در حديثى كه در علل الشرائع از امام باقر(ع)و همچنين در كتاب كافى از آن حضرت نقل شده،مىخوانيم كه آيۀ مورد نظر:اَمَّنْ هُوَ قٰانِتٌ آناءَ اللَّيْل،به نماز شب تفسير شده است[١].
روشن است اين تفسير مانند بسيارى از تفاسير ديگرى كه در ذيل آيات مختلف قرآن بيان شده از قبيل بيان مصداق روشن است و مفهوم آيه را محدود به نماز شب نمىكند.
تعبير به«قٰانِتٌ آنٰاءَ اللَّيْلِ»كه به صورت اسم فاعل آمده با توجه به مطلق بودن كلمۀ «اللَّيل»دليل بر تداوم و استمرار عبوديت و خضوع آنها در پيشگاه خداست،چرا كه اگر عمل مداوم نباشد تأثير آن ناچيز است.(ج ٣٩٣/١٩ تا ٣٩٥.)
قانتون:(روم٢٦/.)[*]
جمع«قانت»به معنى«فروتنان و فرمانبرداران»است و از مادّۀ«قنوت»گرفته شده و در اصل به معنى ملازمت اطاعت توأم با خضوع است.
در حديثى از پيامبر گرامى اسلام(ص)مىخوانيم:«هر قنوتى در قرآن به معنى طاعت است»،منتها گاه اطاعت تكوينى و گاه تشريعى است.
و اين كه بعضى از مفسران«قانتون»را در آيۀ مورد بحث به معنى«قائمون بالشّهادة على وحدانيته»گرفتهاند[٢]،در حقيقت بيان يكى از مصداقهاى اطاعت است،چرا كه
[١]علل الشرائع و كافى طبق نقل نور الثقلين،ج ٤٧٩/٤.
[*]وَ لَهُ مَنْ فِي السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ كُلٌّ لَهُ قٰانِتُونَ .روم٢٦/.
[٢] آلوسى در روح المعانى،ذيل آيۀ مورد بحث اين سخن را از يكى از مفسران پيشين نقل كرده است.