شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٤١ - مُعَمَّر (فاطر١١/ )
معمور و بيت المعمور:(طور٤/.)[*]
واژۀ«معمور»اسم مفعول به معنى«آباد شده(تعمير شده)»است.
و اما در مورد«بيت المعمور»تفسيرهاى گوناگونى شده،بعضى آن را اشاره به خانهاى كردهاند كه در آسمانها محاذى خانۀ كعبه است و با عبادت فرشتگان،معمور و آباد است،اين معنى در روايات متعددى كه در منابع مختلف اسلامى آمده است ديده مىشود[١].
طبق روايتى هر روز هفتاد هزار فرشته به زيارت آن مىآيند و هرگز بار ديگر بهسوى آن بازنمىگردند .
بعضى آن را به«كعبه»و خانۀ خدا در زمين تفسير كردهاند كه بهوسيلۀ زوار و حاجيان همواره معمور و آباد است و مىدانيم نخستين خانهاى است كه براى عبادت،در روى زمين ساخته و آباد شده است.
بعضى نيز گفتهاند منظور از آن،خانۀ قلب مؤمن است كه با ايمان و ذكر خدا،آباد است؛ولى ظاهر آيه يكى از دو معنى اول است و با توجه به تعبيرات مختلفى كه در قرآن،از «كعبه»به عنوان«بيت»آمده،معنى دوم از همه مناسبتر به نظر مىرسد.(ج ٤١٢/٢٢.)
مُعَمَّر:(فاطر١١/.)[**]
از مادّۀ«عمر»در اصل از«عمارة»به معنى«آبادى»گرفته شده است و اين كه به مدّت حيات انسان«عمر»گفته مىشود به خاطر آن است كه آبادى و عمارت بدن او در اين مدت است.واژۀ«مُعمّر»به معنى كسى است كه عمر طولانى دارد.(ج ٢٠٣/١٨.)
[*]وَ الْبَيْتِ الْمَعْمُورِ.«و سوگند به بيت المعمور»طور٤/.
[١] در بحار الانوار بيش از ده روايت در اين زمينه نقل شده است(ج ٥٥/٥٨ به بعد).
[**]...وَ مٰا يُعَمَّرُ مِنْ مُعَمَّرٍ وَ لاٰ يُنْقَصُ مِنْ عُمُرِهِ إِلاّٰ فِي كِتٰابٍ ...«...و هيچ انسانى عمر طولانىنمىكند و هيچكس از عمرش كاسته نمىشود مگر اين كه در كتاب(علم خداوند)ثبت است...»فاطر١١/.