شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٣٤ - تَعَمَّدَتْ (احزاب٥/ )
عَلَيْهُ و عَلَيْهِ:(فتح١٠/.)[*]
«عليه»مركب از«على»حرف جرّ و ضمير است و فعل يا اسم نيست.بايد توجه داشت كه«عليهُ»در آيۀ مورد بحث برخلاف معمول،به ضمّ«هاء»خوانده مىشود و بعضى از مفسران در توجيه آن چنين گفتهاند كه اين همان«هاء»«هو»است كه در اصل مضموم است و بعد از حذف واو گام مضموم مىآيد،مانند:«له»و«عنه»و گاه به خاطر آنكه قبل از آن«ياء»است مكسور مىآيد،مانند:«عليه»،ولى چون در آيۀ مورد بحث بعد از آن لفظ«اللّه»قرار گرفته مضموم خوانده شده تا با تفخيم«لام»در«اللّه»سازگارتر باشد.
(ج ٤٥/٢٢.)
ع م د
تَعَمَّدَتْ:(احزاب٥/.)[**]
واژۀ«تعمّد»به معنى كارى است كه از روى«قصد و نيّت»انجام گيرد و آن برخلاف سهو و نسيان است،چنان كه در آيۀ مورد بحث مىخوانيم:«...در آنچه خطا كردهايد گناهى نداريد،ولى آنچه را از روى عمد و اختيار مىگوييد مورد مجازات قرار خواهيد گرفت»وَ لٰكِنْ مٰا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْاحزاب٥/.
همچنين در آيۀ ٩٣ سورۀ نساء مىخوانيم[***]«و هركس فرد با ايمانى را از روى عمد (و قصد)به قتل برساند مجازات او دوزخ است كه جاودانه در آن مىماند و خداوند بر او غضب مىكند و از رحمتش او را دور مىسازد و عذاب عظيمى براى او آماده ساخته است».
[*]...وَ مَنْ أَوْفىٰ بِمٰا عٰاهَدَ عَلَيْهُ اللّٰهَ فَسَيُؤْتِيهِ أَجْراً عَظِيماً.«...و آنكس كه نسبت به عهدى كه باخدا بسته وفا كند و بزودى پاداش عظيمى به او خواهد داد»فتح١٠/.
[**]...وَ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنٰاحٌ فِيمٰا أَخْطَأْتُمْ بِهِ وَ لٰكِنْ مٰا تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ ...احزاب٥/.
[***]وَ مَنْ يَقْتُلْ مُؤْمِناً مُتَعَمِّداً فَجَزٰاؤُهُ جَهَنَّمُ خٰالِداً فِيهٰا...نساء٩٣/.