شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٣١ - مَفَرّ (قيامت١٠/ )
سخنانى از زبان خود او،هنگامى كه به پيشگاه پروردگار شكايت مىبرد،نقل شده است.
او از هر فرصتى براى هدايت آنها استفاده كرد،ولى سودى نبخشيد.نوح گفت:
پروردگارا،من قوم خود را شب و روز بهسوى تو دعوت كردم و لحظهاى در ارشاد و تبليغ آنها كوتاهى نكردم،«اما اين دعوت و ارشاد من چيزى جز فرار از حق بر آنها نيفزود».
و اين عجيب است كه دعوت بهسوى چيزى سبب فرار از آن شود،امّا با توجه به اين كه تأثير دعوتها نياز به يك نوع آمادگى و سنخيّت و جاذبۀ متقابل دارد جاى تعجب نيست كه در دلهاى ناآماده اثر معكوس و منفى ببخشد،و به تعبير ديگر افراد لجوج و دشمن حق، هنگامى كه دعوت مردان خدا را مىشنوند در مقابل آن مقاومت به خرج مىدهند و همين مقاومت،آنها را از خدا دورتر مىكند و كفر و نفاق را راسختر مىسازد.اين درست همانند چيزى است كه در آيۀ ٨٢ سورۀ اسراء آمده است[*].«ما در قرآن آياتى نازل كرديم كه مايۀ شفاء و رحمت براى مؤمنان است،امّا ظالمان را جز خسران و زيان نمىافزايد».و اين كه در آيات قرآن مىخوانيم اين كتاب آسمانى مايۀ هدايت پرهيزگاران استهُدىً لِلْمُتَّقِينَ-بقره٢/-به خاطر همين است كه بايد مرحلهاى از تقوا هرچند ضعيف،در وجود انسان باشد تا آمادۀ پذيرش حق شود.اين مرحله همان روح حقيقتجويى و آمادگى براى پذيرش گفتار حق است.(ج ٦٢/٢٥-٦٣.)
مَفَرّ:(قيامت١٠/.)[**]
اسم مكان از«فرار»و بعضى احتمال دادهاند مصدر بوده باشد،ولى اين احتمال در آيۀ مورد بحث بعيد به نظر مىرسد و بعضى اين واژه را بين سه معنى مشترك دانستهاند:محل فرار،زمان فرار،فرار و گريختن.
اين آيه،دربارۀ يك انقلاب و تحوّل عظيم سخن مىگويد و آن آغاز رستاخيز
[*]وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ مٰا هُوَ شِفٰاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ لاٰ يَزِيدُ الظّٰالِمِينَ إِلاّٰ خَسٰاراً.اسراء ٨٢.
[**]يَقُولُ الْإِنْسٰانُ يَوْمَئِذٍ أَيْنَ الْمَفَرُّ.«آن روز انسان مىگويد راه فرار كجاست؟»قيامت١٠/.