شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٠٥ - فاتَكُمْ (حديد٢٣/ )
سربسته بيان كرده است،ولى در روايات اسلامى و گفتار مفسران بحثهاى زيادى پيرامون آن به چشم مىخورد،جمعى گفتهاند:داستان بدين قرار بوده كه:گلۀ گوسفندانى شبانه به تاكستانى وارد مىشوند و برگها و خوشههاى انگور را خورده و ضايع مىكنند.صاحب باغ شكايت نزد داود مىبرد،داود حكم مىدهد كه در برابر اين خسارت بزرگ بايد تمام گوسفندان به صاحب باغ داده شود.
سليمان كه در آن زمان كودك بود به پدر مىگويد:اى پيامبر بزرگ خدا!اين حكم را تغيير ده و تعديل كن.پدر مىگويد چگونه؟در پاسخ مىگويد:گوسفندان بايد به صاحب باغ سپرده شوند تا از منافع آنها و شير و پشمشان استفاده كند،و باغ به دست صاحب گوسفندان داده شود تا در اصلاح آن بكوشد.هنگامى كه باغ به حال اول بازگشت به صاحبش تحويل داده مىشود و گوسفندان نيز به صاحبش برمىگردد(و خداوند طبق آيه مذكور،حكم سليمان را تأييد مىكند).
امّا مفهوم اين سخن آن نيست كه حكم داود اشتباه و نادرست بوده،چرا كه بلافاصله اضافه مىكند:«ما به هريك از اين دو،آگاهى و شايستگى داورى و علم بخشيديم».
(ج ٤٦٦/١٣ و ٤٦٩.)
ف و ت
فاتَكُمْ:(حديد٢٣/.)[*]
از مادّۀ«فوت»به معنى«از دست دادن يا از دست رفتن»چيزى است كه انسان از به دست آوردن آن معذور است.
آيۀ مورد بحث درزمينۀ عدم دلبستگى به دنيا و شاد نشدن به اقبال آن و غمگين نگشتن به ادبار آن است،مىفرمايد:«اين براى آن است كه به خاطر آنچه از دست دادهايد غمگين نشويد و به آنچه خداوند به شما داده شاد و دلبسته نباشيد...».
[*]لِكَيْلاٰ تَأْسَوْا عَلىٰ مٰا فٰاتَكُمْ وَ لاٰ تَفْرَحُوا بِمٰا آتٰاكُمْ ...حديد٢٣/.