شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٥١ - قبل (يوسف٢٦/ )
را از يك مرد و زن آفريديم و تيرهها و قبيلهها قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد...»وَ جَعَلْنٰاكُمْ شُعُوباً وَ قَبٰائِلَ لِتَعٰارَفُواحجرات١٣/.
منظور از آفرينش مردم از يك مرد و زن همان بازگشت نسب انسانها به«آدم»و«حوا»است،بنابراين چون همه از ريشۀ واحدى هستند معنى ندارد كه از نظر نسب و قبيله بر يكديگر افتخار كنند و اگر خداوند براى هر قبيله و طايفهاى ويژگيهايى آفريده براى حفظ نظم زندگى اجتماعى مردم است،چرا كه اين تفاوتها سبب شناسايى است و بدون شناسايى افراد،نظم در جامعۀ انسانى حكمفرما نمىشود،و اگر همه يكسان و شبيه يكديگر بودند،هرج و مرج عظيمى سراسر جامعه را فرامىگرفت .(ج ١٩٧/٢٢.)
قبل:(يوسف٢٦/.)[**]
به معنى«جلو و پيش»و به آنچه در مقابل انسان قرار گيرد،گفته شده است.
آيۀ مورد بحث به داستان يوسف(ع)و همسر عزيز بازمىگردد ،آنجا كه مقاومت سرسختانۀ يوسف،همسر عزيز را مأيوس كرد و توانست در برابر آن زن عشوهگر و هوسهاى سركش نفس پيروز شود.به اين فكر افتاد كه اگر بيش از اين در آن لغزشگاه بماند خطرناك است و بايد خود را از آن محل دور سازد،لذا با سرعت بهسوى در كاخ دويد تا در را باز كند و خارج شود.همسر عزيز نيز بىتفاوت نماند،او نيز به دنبال يوسف بهسوى در دويد تا مانع خروج او شود و براى اين منظور،پيراهن او را از پشت سر گرفت و به عقب كشيد،به طورى كه پشت پيراهن از طرف طول پاره شد.
ولى از آنجا كه خداوند حامى نيكان و پاكان است،اجازه نمىدهد اين جوان پارساى مجاهد با نفس در شعلههاى تهمت بسوزد،لذا قرآن مىگويد:در اين هنگام شاهدى از خاندان آن زن گواهى داد كه براى پيدا كردن مجرم اصلى،از اين دليل روشن استفاده كنيد:
[**]...و شهد شاهد من اهلها ان كان قميصه قد من قبل فصدقت و هو من الكاذبين.«...در اين هنگامشاهدى از خانواده آن زن(همسر عزيز)شهادت داد كه اگر پيراهن يوسف از پيش رو پاره شده آن زن راستمىگويد و يوسف از دروغگويان است»يوسف٢٦/.