شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٢٠ - فاءت (حجرات٩/ )
آيۀ مورد بحث ضمن مثال حسّى زيبايى حالات و چگونگى مشركان را چنين بيان مىكند:«آنها كه غير خدا را مىخوانند(و براى انجام خواستههايشان به آنها پناه مىبرند) هرگز به آنان پاسخ نمىگويند(و دعايشان را اجابت نمىكنند)،آنها همچون كسى هستند كه كفهاى خود را بهسوى آب مىگشايد تا آب به دهانش برسد و هرگز نخواهد رسيد» رعد١٤/.
آيا مىتوان در كنار چاه نشست و دست بهسوى آب دراز كرد و با اشاره،آب را به دهان فرستاد؟اين كار جز از يك انسان سادهلوح و ديوانه سر مىزند؟ اين احتمال نيز در تفسير جملۀ فوق وجود دارد كه بتپرستان را به كسى تشبيه مىكند كه كف دستان خود را كاملا صاف و افقى گرفته وارد آب مىكند و انتظار دارد آب در دست او بند شود،در حالى كه به محض اين كه دست را از آب بيرون آورد قطرات آب از لابلاى انگشتان و كف دست او بيرون مىريزد و چيزى باقى نمىماند.
تفسير ديگرى نيز براى اين جمله كردهاند و آن اين كه بتپرستان كه براى حل مشكلاتشان به سراغ بتها مىروند مانند كسى هستند كه مىخواهد آب را در مشت خود نگاه دارد آيا هيچگاه آب را مىتوان در مشت نگاه داشت؟و اين از ضرب المثل معروفى در ميان عرب گرفته شده كه وقتى مىخواهند براى كسى كه كوشش بيهوده مىكند مثالى بزنند مىگويند:هو كقابض الماء باليد.«او مانند كسى است كه مىخواهد آب را با دست خود بگيرد».ولى تفسير اول از همه روشنتر به نظر مىرسد.(ج ١٥٥/١٠،ج ٣٩٩/١٤.)
ف ى أ
فاءت:(حجرات٩/.)[*]
از مادّۀ«فيأ»به معنى«رجوع و بازگشت»است و«سايه»را كه«فيء»مىگويند از اين
[*]وَ إِنْ طٰائِفَتٰانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمٰا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدٰاهُمٰا عَلَى الْأُخْرىٰ فَقٰاتِلُوا الَّتِيتَبْغِي حَتّٰى تَفِيءَ إِلىٰ أَمْرِ اللّٰهِ فَإِنْ فٰاءَتْ فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمٰا بِالْعَدْلِ ...حجرات٩/.