شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٩٩ - فُلك (بقره١٦٤/ )
شب را از طرف پايين در امتداد شمال و جنوب شكافته و پيش مىرود و تدريجا بالا آمده و سراسر آسمان را فرامىگيرد .(ج ٣٥٤/٥-٣٥٥ و ٣٥٨.)
فلك
فُلك:(بقره١٦٤/.)[*]
به معنى«كشتى»و تفاوت آن با سفينه اين است كه«سفينه»مفرد است و جمع آن «سفائن»مىباشد،ولى فلك بر مفرد و جمع هر دو گفته مىشود.
آيۀ مورد بحث دربارۀ فوايد كشتيها سخن مىگويد«كشتيهايى كه در دريا به سود مردم در حركتند»بقره١٦٤/.
آرى انسان بهوسيلۀ كشتيهاى بزرگ و كوچك،صحنۀ اقيانوسها را مىنوردد و به اين وسيله به نقاط مختلف زمين،براى انجام مقاصد خود سفر مىكند.اين حركت مخصوصا با كشتيهاى بادبانى،معلول چند نظام است:
نخست بادهاى منظمى كه در سطح اقيانوسها مىوزد،اعم از وزشهاى سراسرى كه به طور مداوم از قطب شمال و جنوب زمين بهسوى خط استوا و از خط استوا بهسوى قطب شمال و جنوب در حركتند و به نام«آليزه»و«كنتر آليزه»معروفند،يا وزشهاى منطقهاى كه تحت برنامههاى معينى حركت مىكنند و به كشتيها امكان مىدهند از اين نيروى فراوان و رايگان طبيعى بهره گيرند و بهسوى مقصد پيش روند،همچنين خاصيت طبيعى چوب يا فشار مخصوصى كه از ناحيۀ آب به اجسام وارد مىشود و آنها را بر سطح آب،شناور مىسازد و همچنين خاصيت تغييرناپذير دو قطب مغناطيسى زمين كه عقربههاى قطبنماها را تنظيم مىكند و يا نظام ستارگان آسمان كه راه مقصد را به انسان نشان مىدهند،آرى تا همۀ اين نظامها دست بدست هم ندهند،استفادۀ از كشتيها با آن فوايد سرشارشان امكانپذير نيست و در نتيجه اينها نيز آيتى است براى ذات پاك او.
[*]...وَ الْفُلْكِ الَّتِي تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِمٰا يَنْفَعُ النّٰاسَ ...بقره١٦٤/.