شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٩٣ - عُطِّلت (تكوير٤/ )
ع ط ف
عِطْفِه:(حج٩/.)[*]
از مادّۀ«عطف»به معنى«پهلو و جانب»است و جملۀ«ثانِىَ عِطْفِه»در آيۀ مورد بحث، كنايه از بىاعتنايى و اعراض از چيزى است،زيرا«ثانى»از مادّۀ«ثنى»به معنى«پيچيدن» است و«عطف»به معنى«پهلو»،و پيچيدن پهلو به معنى همان تكبر و روى گردانيدن است.آيه مىگويد:
«آنها( مجادلهكنندگان)با تكبّر و بىاعتنايى (نسبت به سخنان الهى)مىخواهند مردم را از راه خدا گمراه سازند...»ثٰانِيَ عِطْفِهِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللّٰهِ).حج٩/.
جملۀ«لِيُضِلَّ»ممكن است هدف اين اعراض و روى گردانى باشد،يعنى آنها براى گمراه ساختن مردم آيات و هدايتهاى الهى را به هيچ مىگيرند و محصول بىاعتنايى آنها اين است كه مردم را از راه حق بازمىدارند .(ج ٣٠/١٤.)
عطل
عُطِّلت:(تكوير٤/.)[**]
از«تعطيل»گرفته شده و به معنى«رها كردن بدون سرپرست و چوپان»اس ت(عَطَّلَ الإبِلَ:شتران را سر خود و بدون شبان گذاشت).آيۀ مورد بحث ناظر به صحنۀ قيامت است،مىگويد:
«و در آن هنگام كه باارزشترين اموال به دست فراموشى سپرده شود»،منظور اين است كه شدت هول و وحشت آن روز به قدرى است كه هر انسانى نفيسترين اموال خويش را
[*]ثٰانِيَ عِطْفِهِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللّٰهِ ...حج٩/.
[**]وَ إِذَا الْعِشٰارُ عُطِّلَتْ .تكوير٤/.