شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٠٣ - اغْتَرَفَ (بقره٢٤٩/ )
غَرور:(لقمان٣٣/.)[*]
بر وزن«جَسُور»صيغۀ مبالغه و به معنى موجود فوقالعاده فريبنده است و شيطان را ازاينرو«غرور»(بر وزن شرور)مىگويند كه انسان را با وسوسههاى خود فريب مىدهد و غافل و مغرور مىسازد و در حقيقت بيان مصداق واضح آن است و الّا هر انسان فريبنده،هر كتاب فريبنده،هر مقام وسوسهگر و هر موجودى كه انسان را گمراه سازد در مفهوم وسيع اين كلمه داخل است،مگر اين كه مفهوم شيطان را چنان وسعت دهيم به گونهاى كه همۀ اينها را شامل شود،لذا«راغب»در مفردات مىگويد:«غرور»هر چيزى است كه انسان را مغرور سازد و بفريبد،اعم از مال و مقام و شهرت و شيطان،و اين كه به شيطان تفسير شده به خاطر اين است كه خبيثترين فريبندگان است و اين كه بعضى آن را به دنيا تفسير كردهاند به خاطر فريبندگى دنياست،چنان كه در نهج البلاغه مىخوانيم:
تَغُرُّ و تَضُرُّ وَ تَمُرُّ.«مىفريبد و ضرر مىزند و مىگذرد!»[١].(ج ٩٥/١٧-٩٦، ج ١٨١/١٨.)
غ ر ف
اغْتَرَفَ:(بقره٢٤٩/.)[**]
واژۀ«اغتراف»به معنى«با مشت آب برداشتن و با كف دست آب خوردن»است و در اصل از مادّۀ«غرف»(بر وزن برف)به معنى برداشتن چيزى براى تناول كردن آن است.
آيۀ مورد بحث مربوط به آزمايشى است كه طالوت(فرماندۀ بنى اسرائيل)هنگام مقابله
[*]...فَلاٰ تَغُرَّنَّكُمُ الْحَيٰاةُ الدُّنْيٰا وَ لاٰ يَغُرَّنَّكُمْ بِاللّٰهِ الْغَرُورُ.«...مبادا زندگانى دنيا شما را بفريبد ومبادا شيطان شما را مغرور سازد»لقمان٣٣/.
[١] جملۀ مذكور در مورد دنيا در نهج البلاغه،در كلمات قصار امير مؤمنان على(ع)حكمت ٤١٥ آمدهاست و نيز در تفسير نمونه،جلد ١٧ صفحه ٩٦،احاديثى دربارۀ غرور و فريبندگى دنيا نقل شده است.
[**]...إِلاّٰ مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ ...«...مگر آنكس كه با دست خويش كفى برگيرد...»بقره٢٤٩/.