شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٠٥ - فَتيل (نساء٤٩/ )
مفهوم آيه جمع باشد[١].
١-به هم پيوستگى آسمان و زمين اشاره به آغاز خلقت است كه طبق نظرات دانشمندان،مجموعۀ اين جهان به صورت تودۀ واحد عظيمى از بخار سوزان بود كه براثر انفجارات درونى و حركت،تدريجا تجزيه شده و كواكب و ستارهها از جمله منظومۀ شمسى و كرۀ زمين به وجود آمد و باز هم جهان در حال گسترش است.
٢-منظور از پيوستگى،يكنواخت بودن مواد جهان است به طورى كه همه فرورفته بود و به صورت مادّۀ واحدى خودنمايى مىكرد،امّا با گذشت زمان،مواد از هم جدا شدند و تركيبات جديدى پيدا كردند و انواع مختلف گياهان و حيوانات و موجودات ديگر، در آسمان و زمين ظاهر شدند،موجوداتى كه هريك نظام مخصوص و آثار و خواص ويژهاى دارد و هركدام نشانهاى است از عظمت پروردگار و علم و قدرت بىپايانش[٢].
٣-منظور از به هم پيوستگى آسمان اين است كه در آغاز بارانى نمىباريد و به هم پيوستگى زمين اين است كه در آن زمان گياهى نمىروييد،امّا خدا اين هر دو را گشود،از آسمان باران نازل كرد و از زمين انواع گياهان را رويانيد.
روايات متعددى از طرق اهل بيت(ع)به معنى اخير اشاره مىكند و بعضى از آنها اشارهاى به تفسير اول دارد.(ج ٣٩٤/١٣-٣٩٥.)
فتل
فَتيل:(نساء٤٩/.)[*]
در اصل از مادّۀ«فتل»(بر وزن سطل)به معنى«تابيدن»است و در لغت به معنى رشتۀ بسيار نازك و باريكى است كه در شكاف هستۀ خرما قرار دارد،در مقابل«نقير»كه در
[١]فخر رازى در تفسير كبير و بعضى از مفسران ديگر.
[٢] الميزان،ذيل آيه.
[*]...وَ لاٰ يُظْلَمُونَ فَتِيلاً.«...و كمترين ستمى به آنها نخواهد شد»نساء٤٩/.