شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٩٨ - اِقْرَأ (علق١/ )
كُلِّ جٰانِبٍصافات٨/.
در اين آيه،جملۀ«يُقْذَفُونَ»از مادّۀ«قذف»به معنى پرتاب كردن و تير انداختن به مكان دور است و منظور در اين جا طرد«شياطين» بهوسيلۀ«شهب»مىباشد و اين نشان مىدهد كه خداوند حتّى به آنها اجازه نمىدهد كه اخبار ملأ اعلى را بشنوند و به قلمرو آن نزديك شوند.(ج ١٥٥/١٨،ج ١٨/١٩.)
ق ر أ
اِقْرَأ:(علق١/.)[*]
فعل امر از مصدر«قِراءَة»و بنا به گفته راغب در مفردات به معنى ضميمه كردن حروف و كلمات به يكديگر است و لذا به حرف واحد قرائت نمىگويند[**]و نيز گفته شده «قرائت»به معنى«خواندن»و نظر انداختن و جمع كردن چيزى به چيزى،مثلا جمع كردن حروف و ادا كردن آنهاست و ابن فارس گفته:قرآن هم به اين جهت ناميده شده كه احكام و قصص و غير آن،در آن جمع شده است[***].
در آيۀ مورد بحث كه نخستين آيۀ سورۀ علق است،خداوند،پيامبر اكرم(ص)را مخاطب ساخته،مىفرمايد:«بخوان به نام پروردگارت كه جهان را آفريد»اِقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَعلق١/.
بعضى گفتهاند،مفعول در جملۀ بالا محذوف است و در اصل چنين بوده:اِقرإ الْقُرآن بِاسْمِ رَبِّك.«قرآن را با نام پروردگارت بخوان»و بههمينجهت بعضى اين آيه را دليل برآن گرفتهاند كهبسم اللّهجزء سورههاى قرآن است[١].
بعضى«باء»را زايده دانسته و گفتهاند:منظور اين است كه نام پروردگارت را بخوان،
[*]اِقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ .علق١/.
[**] مفردات،راغب،مادّۀ«ق ر ء».
[***] تبيين اللغات لتبيان الآيات.
[١] در اين صورت«باء»براى«ملابست»است.