شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٢٥ - عَدُوّ (بقره١٦٨/ )
وَ الْعٰادِيٰاتِ ضَبْحاً.
اين احتمال نيز وجود دارد كه«عاديات»داراى معنى وسيعى است و دراينباره روايات و احاديثى وارد شده است كه«عاديات»در آيۀ فوق،هم اسبان مجاهدان را شامل مىشود و هم شتران حاجيان را،و با توجه به روايات رسيده(رجوع شود به تفسير نمونه،ج ٢٤٢/٢٧) نبايد معنى آن را محدود به اسبان كرد،چرا كه اين معنى در همه جا صادق نيست.
مصداق واضحترش شتران حجاج است.(ج ٢٤١/٢٧ تا ٢٤٣.)
مُعْتَد:(ق٢٥/.)[*]
اسم فاعل و در اصل«مُعتدى»بوده و به معنى«متجاوز»است،خواه متجاوز به حقوق ديگران باشد يا از حدود احكام الهى تجاوز كند.
اين آيه به يكى از اوصاف زشت و مذموم كافران عنيد اشاره مىكند و مىگويد:
«آن كسى كه شديدا مانع خير است،متجاوز است و در شك و ترديد(حتى ديگران را به ترديد مىافكند)»(مُعْتَدٍ مُرِيبٍ)ق٢٥/.
در بعضى از روايات آمده كه اين آيه دربارۀ«وليد بن مغيره»نازل شد،در آنجا كه به فرزندان برادرش مىگفت: هركس از شما اسلام را بپذيرد من تا زندهام كمكى به او نخواهم كرد[١].(ج ٢٧٠/٢٢.)
عَدُوّ:(بقره١٦٨/.)[**]
به معنى«دشمن»و جمع آن«اعداء»و جمع جمع آن«اعادى»است و در فارسى آن را «عدو»گويند.
اين آيه،شيطان را دشمن آشكار معرفى مىكند(عَدُوٌّ مُبِينٌ)و مىگويد:«...از
[*]مَنّٰاعٍ لِلْخَيْرِ مُعْتَدٍ مُرِيبٍ ...ق٢٥/.
[١] روح المعانى،ج ١٦٨/٢٦.
[**]...وَ لاٰ تَتَّبِعُوا خُطُوٰاتِ الشَّيْطٰانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ .بقره١٦٨/.