شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٩٧ - تَفتَأُ (يوسف٨٥/ )
سرچشمه مىگيرد همه از بركت آفرينش پروردگار و از ناحيۀ او و به فرمان اوست.
(ج ١٧٧/٢-١٧٨.)
ف ت أ
تَفتَأُ:(يوسف٨٥/.)[*]
در اصل از مادّۀ«فتأ»به معنى«دست برداشتن و فراموش كردن»است واژۀ«فتئ» وقتى جزء افعال ناقصه قرار مىگيرد كه با ادوات نفى يا نهى و نظاير آن بيايد و در اين صورت معنى آن«پيوسته يا هميشه»مىشود:ما فتأ يذكره«پيوسته آن را ذكر مىكند».
آيۀ مورد بحث مىگويد:قٰالُوا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوسُفَ...«گفتند به خدا سوگند پيوسته يوسف را ياد مىكنى...» مفسران مىگويند لفظ«لا»در آيه حذف شده و در تقدير«لاٰ تَفْتَأُ»بوده است.تفسير كشاف دربارۀ علت حذف آن گفته كه نفى آن معلوم است،اگر اثبات بود ناچار بايد«لتفتئنّ» گفته مىشد.
اين لفظ در قرآن مجيد فقط يكبار آمده است[**].
اين بخش از آيه در ادامۀ داستان يوسف و برادران و پدرشان است.برادران كه وجدانا از مجموع اتفاقات حاصله دربارۀ يوسف سخت ناراحت شده بودند و نگرانى پدر بر آنها،سخت و سنگين شده بود با ناراحتى و بىحوصلگى به پدر«گفتند:به خدا سوگند تو آنقدر يوسف يوسف مىگويى تا بيمار و مشرف به مرگ شوى يا هلاك گردى» اما پير كنعان در پاسخ آنها گفت:من شكايت و غم و اندوهم را نزد خدا مىبرم...(ج ٥٤/١٠.)
[*]قٰالُوا تَاللّٰهِ تَفْتَؤُا تَذْكُرُ يُوسُفَ حَتّٰى تَكُونَ حَرَضاً أَوْ تَكُونَ مِنَ الْهٰالِكِينَ.
[**] تبيين اللغات و قاموس قرآن.