شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٨٠ - ظِهْرِىّ (هود٩٢/ )
اين بود كه من هرگز با فرعونيان مجرم و گنهكار همكارى نخواهم كرد،بلكه در كنار ستمديدگان بنى اسرائيل خواهم بود.(ج ٤٣/١٦.)
ظهيرة:(نور٥٨/)[*]
چنان كه«راغب»در مفردات و«فيروزآبادى»در قاموس مىگويد:به معنى«نيمروز و حدود ظهر»(ظهر هنگام)است كه مردم در اين موقع معمولا لباسهاى رويى خود را در مىآورند و گاه مرد و زن با هم خلوت مىكنند،چنان كه آيه مىفرمايد:
«اى كسانى كه ايمان آوردهايد بايد بردگان شما و همچنين كودكانتان كه به حد بلوغ نرسيدهاند در سه وقت از شما اجازه بگيرند:قبل از نماز فجر،و در نيمروز هنگامى كه لباسهاى(معمولى)خود را بيرون مىآوريد،و بعد از نماز عشاء...»نور٥٨/.(ج ٥٣٩/١٤.)
ظِهْرِىّ:(هود٩٢/.)[**]
در زبان عرب هنگامى كه مىخواهند بىاعتنايى نسبت به چيزى را به صورت كنايى بيان كنند مىگويند:«جَعَلْتُهُ قَدَمى»يا«جَعَلْتُهُ دَبْر اذُني»يا«جَعَلْتُهُ وَراءَ ظَهْرى»يا«جَعَلْتُهُ ظِهْرِيّاً»(آن را پشت گوش انداختم-پشت سر انداختم)و كلمۀ«ظِهرىّ»از مادّۀ«ظهر»(بر وزن قهر)گرفته شده و ياء،ياء نسبت است و كسرۀ ظاء به خاطر تغييراتى است كه گاه در اسم منسوب مىدهند.
قاموس مىنويسد:«ظِهرىّ»چيزى است به پشت سر انداخته و فراموش شده، «راغب»گويد:
«ما تَجْعَلُهُ بِظَهْرِكَ وَ تَنْساهُ»به نظر جوامع الجامع،تبديل فتح آن به كسر،براثر اضافه
[*]...مِنْ قَبْلِ صَلاٰةِ الْفَجْرِ وَ حِينَ تَضَعُونَ ثِيٰابَكُمْ مِنَ الظَّهِيرَةِ وَ مِنْ بَعْدِ صَلاٰةِ الْعِشٰاءِ...نور/٥٨.
[**]قٰالَ يٰا قَوْمِ أَ رَهْطِي أَعَزُّ عَلَيْكُمْ مِنَ اللّٰهِ وَ اتَّخَذْتُمُوهُ وَرٰاءَكُمْ ظِهْرِيًّا...هود٩٢/.