شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٨٣ - تَفْقِدُون (يوسف٧١/ )
فعّال:(بروج١٦/.)[*]
صيغۀ مبالغه به معنى«بسيار كاركننده»و از اسماء حسنى است.اين واژه فقط دو بار در قرآن مجيد آمده است.آيۀ مورد بحث به اوصاف خداوند بزرگ پرداخته،مىگويد:
«او صاحب عرش مجيد است و هر كارى را اراده كند انجام مىدهد»فَعّٰالٌ لِمٰا يُرِيدُبروج١٦/.
اين آيه بيانگر اين واقعيت است كه حكومت جهان هستى از آن اوست و هرچه اراده كند انجام مىگيرد.بنابراين در حقيقت جملۀ«فَعّٰالٌ لِمٰا يُرِيدُ»از لوازم اين حاكميت مطلقه است و در مجموع قدرت او را بر مسئله معاد و زنده كردن مردگان بعد از مرگ و كيفر و مجازات جباران و شكنجهگران نشان مىدهد.
كلمۀ«مفعول»نيز از مادّۀ«فعل»گرفته شده و به معنى«انجام شده و بهجاآورده شده» است.چنان كه در آيۀ ٤٧ سورۀ نساء مىخوانيم:...وَ كٰانَ أَمْرُ اللّٰهِ مَفْعُولاً.«...و فرمان خدا در هر حال انجام شدنى است».و يا در آيۀ ٥ سورۀ اسراء آمده است:...وَ كٰانَ وَعْداً مَفْعُولاً.«...و اين وعدهاى است قطعى و انجام شدنى».(ج ٢٦/١٢،ج ٣٤٧/٢٦- ٣٤٨.)
ف ق د
تَفْقِدُون:(يوسف٧١/.)[**]
در اصل از مادّۀ«فقد»(بر وزن نقد)به معنى«گم كردن»است.
آيۀ مورد بحث دربارۀ فقدان پيمانۀ سلطان است و بخشى از داستان يوسف(ع)را بازگو مىكند.
[*]ذُو الْعَرْشِ الْمَجِيدُفَعّٰالٌ لِمٰا يُرِيدُ.بروج١٥/ و ١٦.
[**]قٰالُوا وَ أَقْبَلُوا عَلَيْهِمْ مٰا ذٰا تَفْقِدُونَ .يوسف٧١/.