شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٩٩ - اِقْرَأ (علق١/ )
ولى اين تفسير بعيد به نظر مىرسد،چرا كه مناسب اين است گفته شود نام پروردگارت را به ياد آور.
به اعتقاد اكثر مفسران سورۀ علق،نخستين سورهاى است كه بر پيغمبر اكرم(ص) نازل شده است،بلكه به گفتۀ بعضى پنج آيۀ اوّل اين سوره به اتفاق همه مفسران در آغاز وحى بر رسول اكرم(ص)نازل شده است.
در روايات آمده است كه پيغمبر اكرم(ص)به كوه«حرا»رفته بود،جبرئيل آمد و گفت:اى محمّد بخوان.پيامبر(ص)فرمود:من قرائتكننده نيستم.
جبرئيل او را در آغوش گرفت و فشرد و بار ديگر گفت:بخوان.پيامبر(ص)همان جواب را تكرار كرد.بار دوم نيز جبرئيل اين كار را كرد و همان جواب را شنيد،و در سومينبار گفت:اِقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ...(تا آخرت آيات پنجگانه).
اين سخن را گفت و از ديدۀ پيامبر(ص)پنهان شد.
رسول خدا(ص)كه با دريافت نخستين اشعۀ وحى سخت خسته شده بود به سراغ خديجه آمد و فرمود:«مرا بپوشانيد و جامهاى بر من بيفكنيد تا استراحت كنم[١]».
طبرسى در مجمع البيان نقل مىكند كه رسول خدا(ص)به خديجه فرمود هنگامى كه تنها مىشوم ندايى مىشنوم(و نگرانم!).
خديجه عرض كرد:خداوند جز خير دربارۀ تو كارى نخواهد كرد،چرا كه به خدا سوگند تو امانت را ادا مىكنى،صلۀ رحم بهجامىآورى ،در سخن گفتن راستگو هستى.
خديجه مىگويد:بعد از اين ماجرا ما به سراغ«ورقة بن نوفل»رفتيم(او از آگاهان عرب و عموزاده خديجه بود)رسول اللّه(ص)آنچه را ديده بود براى ورقه بيان كرد،ورقه گفت:هنگامى كه آن منادى به سراغ تو مىآيد دقت كن،ببين چه مىشنوى،سپس براى من نقل كن.
پيامبر(ص)در خلوتگاه خود اين را شنيد كه مىگويد:اى محمّد بگو:بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ، اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰالَمِينَ-تا-وَ لاَ الضّٰالِّينَ.و بگو: لاالهالّااللّه،سپس
[١]ابو الفتوح رازى،ج ٩٦/١٢.