شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٠٦ - فاتَكُمْ (حديد٢٣/ )
اين دو جملۀ كوتاه در حقيقت يكى از مسائل پيچيده فلسفۀ آفرينش را حل مىكند،چرا كه انسان هميشه در جهان هستى با مشكلات و گرفتاريها و حوادث ناگوارى روبروست و غالبا از خود سؤال مىكند:با اين كه خداوند،مهربان و كريم و رحيم است اين حوادث دردناك براى چيست؟.قرآن مىگويد:هدف اين بوده كه شما دلبسته و اسير زرق و برق اين جهان نباشيد.
منظور اين بوده كه موقعيت اين گذرگاه و پلى كه نامش دنياست و همچنين موقعيت خودتان را در اين جهان گم نكنيد،دلباخته و دلدادۀ آن نشويد و آن را جاودانه نپنداريد كه اين دلبستگى فوقالعاده،بزرگترين دشمن سعادت شماست،شما را از ياد خدا غافل مىكند و از مسير تكامل بازمىدارد .اين مصائب زنگ بيدار باشى است براى غافلان و شلاقى است بر ارواح خفته،رمزى است از ناپايدارى جهان،و اشارهاى است به كوتاه بودن عمر اين زندگى.
حقيقت اين است كه مظاهر فريبندۀ اين«دار الغرور»زود انسان را به خود جذب و سرگرم و از ياد حق غافل مىكند،ناگهان بيدار مىشود كه كاروان رفته و او در خواب،و بيابان در پيش.
اين حوادث كه هميشه در زندگى بوده و هميشه خواهد بود و حتى پيشرفتهاى عظيم علم هم نتوانسته و نخواهد توانست جلو حوادث دردناكى همچون زلزلهها،طوفانها، سيلها و بيماريها و امثال آنها را بگيرد درسى است از« بىمهرى زمانۀ رسوا».
اين بدان معنى نيست كه انسان به مواهب الهى در اين جهان پشت پا بزند و يا از آنها بهره نگيرد،مهمّ اين است كه اسير آن نگردد و آن را هدف و بهرۀ اصلى خود نشمرد.
قابل توجه اين كه در مورد آنچه از دست مىرود تعبير به«فاتكم»(از شما فوت شده است)مىكند،امّا در مورد مواهب و نعمتهاى به دست آمده،آن را به خدا نسبت مىدهد و «بما آتاكم»مىگويد،چرا كه فوت و فنا در ذات اشياء افتاده است،اين وجود است كه از فيض خداوند سرچشمه مىگيرد.
در آيۀ ٥١ سورۀ سبأ به واژۀ«فوت»بر مىخوريم و آن دور شدن چيزى است كه درك آن ناممكن باشد.مىفرمايد:وَ لَوْ تَرىٰ إِذْ فَزِعُوا فَلاٰ فَوْتَ وَ أُخِذُوا مِنْ مَكٰانٍ قَرِيبٍ .اگر