شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢١٧ - يَعْلَمُ (رعد٨/ )
اين توهم پيش مىآيد كه مراعات عدالت حتى در مورد محبت و علاقۀ قلبى امكانپذير نيست،ولى نسبت به اعمال و رفتار و رعايت حقوق در ميان همسران كه براى انسان، امكانپذير است روى عدالت تأكيد شده است.
در عين حال براى اين كه مردان از اين حكم، سوءاستفاده نكنند به دنبال آيه مىفرمايد:
«...اكنون كه نمىتوانيد مساوات كامل را از نظر محبت،ميان همسران خود، رعايت كنيد لااقل تمام تمايل قلبى خود را متوجه يكى از آنان نسازيد كه ديگرى به صورت بلا تكليف درآيد و حقوق او نيز عملا ضايع شود...» در روايات اسلامى مطالبى دربارۀ رعايت عدالت در ميان همسران نقل شده كه عظمت اين قانون را مشخص مىسازد،از جمله اين كه:در حديثى مىخوانيم على(ع)در آن روزى كه متعلق به يكى از دو همسرش بود،حتى وضوى خود را در خانۀ ديگرى نمىگرفت[١]و دربارۀ پيامبر(ص)مىخوانيم كه حتى به هنگام بيمارى در خانۀ يكى از همسران خود،توقف نمىكرد[٢]و دربارۀ معاذ بن جبل نقل شده كه دو همسر داشت و هر دو در بيمارى طاعون با هم از دنيا رفتند،او حتى براى مقدم داشتن دفن يكى بر ديگرى از قرعه استفاده كرد،تا كارى برخلاف عدالت انجام نداده باشد[٣].(ج ١٥٤/٤.)
علم
يَعْلَمُ:(رعد٨/.)[*]
از مادّۀ«علم»به معنى«آگاهى و دانستن حقيقت چيزى»است.در اين بخش از آيه، سخن از علم وسيع پروردگار و آگاهى او بر همه چيز است،همان علمى كه سرچشمۀ نظام آفرينش و شگفتيهاى خلقت و دلايل توحيد است.همان علمى كه پايۀ معاد و دادگاه بزرگ قيامت است،مىفرمايد:«خداوند از جنينهايى كه هر انسان يا حيوان مادهاى حمل مىكند
١ و ٢ و ٣)تفسير تبيان،ج ٣٥٠/٣.
[*]اَللّٰهُ يَعْلَمُ مٰا تَحْمِلُ كُلُّ أُنْثىٰ...رعد٨.