شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٨٣ - مقتصد (فاطر٣٢/ )
كتاب و عمل به احكامش كوتاهى كردند و در حقيقت بر خويشتن ستم روا داشتند،اينها مصداق«ظٰالِمٌ لِنَفْسِهِ»مىباشند.
گروهى ديگر تا حد زيادى به اين وظيفۀ پاسدارى و عمل به كتاب قيام كردند،هرچند لغزشها و نارساييها در كار خود داشتند،اينها مصداق«مُقْتَصِد»( ميانهرو)مىباشند.
و بالاخره گروه ممتازى وظايف سنگين خود را به نحو احسن انجام دادند و در اين مسابقۀ بزرگ بر همگان پيشى گرفتند،اين گروه پيشرو همانها هستند كه در آيۀ فوق از آنها به عنوان«سٰابِقٌ بِالْخَيْرٰاتِ بِإِذْنِ اللّٰهِ»تعبير شده است.
با توجه به مطالب بالا ممكن است اين سؤال پيش آيد كه آيا وجود گروه ظالم با اين جمله كه مىگويد همۀ اين گروهها برگزيدگان خدا هستند،منافات ندارد؟ در پاسخ مىگوييم اين شبيه همان چيزى است كه در مورد بنى اسرائيل در آيۀ ٥٤ سورۀ مؤمن آمده كه مىفرمايد:«ما به موسى هدايت(و كتاب آسمانى)بخشيديم و اين كتاب آسمانى را به عنوان ميراثى به بنى اسرائيل داديم»،در حالى كه مىدانيم همۀ بنى اسرائيل وظيفۀ خود را در برابر اين ميراث بزرگ انجام ندادند.
و يا نظير آيۀ ١١٠ سورۀ آل عمران كه مىگويد:«شما مسلمانان بهترين امّتى بوديد كه به سود انسانها قدم به عرصۀ حيات گذاشتيد».
و يا در آيۀ ١٦ سورۀ جاثيه در مورد بنى اسرائيل مىگويد:«ما آنها را بر جهانيان فضيلت بخشيديم».
همچنين در آيۀ ٢٦ سورۀ حديد مىخوانيم:«ما نوح و ابراهيم را فرستاديم و در دودمان آنها نبوت و كتاب قرار داديم،بعضى از آنها هدايت يافتند و بسيارى از آنها عصيانگر و فاسق شدند».
در روايات زيادى،جملۀ:سابقٌ بِالْخَيرات به امام معصوم تفسير شده است و ظالِمٌ لِنَفْسِه به كسانى كه معرفت و شناخت امام را ندارند و«مقتصد»به پيروان عارف امام(ع)[١].(ج ٨٨/١٧،ج ٢٦١/١٨-٢٦٢.)
[١]نور الثقلين،ج ٣٦١/٤.