شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٢٢ - قواعد (بقره١٢٧/ )
قواعد:(بقره١٢٧/.)[*]
جمع«قاعده»به معنى«پايهها و اساس و بنياد»است،اين واژه سهبار در قرآن به كار رفته،از جملۀ آيۀ مورد بحث كه بالا بردن پايههاى خانۀ كعبه را به ابراهيم و اسماعيل نسبت داده است.
از آيات مختلف قرآن و احاديث و تواريخ اسلامى بخوبى استفاده مىشود كه خانۀ كعبه پيش از ابراهيم(ع)،حتى از زمان آدم(ع)بر پا شده بود،در آيۀ ٣٧ سورۀ ابراهيم از قول اين پيامبر بزرگ مىخوانيم:«پروردگارا بعضى از فرزندانم را در اين سرزمين خشك و سوزان در كنار خانۀ تو سكونت دادم».
اين آيه گواهى مىدهد موقعى كه ابراهيم با فرزند شير خوارش اسماعيل و همسرش به سرزمين مكه آمدند اثرى از خانۀ كعبه وجود داشته است.
در آيۀ ٩٦ سورۀ آل عمران نيز مىخوانيم:«نخستين خانهاى كه به منظور پرستش خداوند براى مردم ساخته شد در سرزمين مكه بود»مسلم است كه پرستش خداوند و ساختن مركز عبادت از زمان ابراهيم آغاز نشده،بلكه قبلا و حتى از زمان آدم(ع)بوده است.
اتفاقا تعبيرى كه در آيۀ مورد بحث به چشم مىخورد نيز همين معنى را مىرساند، آنجا كه مىگويد:«به ياد آوريد هنگامى را كه ابراهيم و اسماعيل پايههاى خانه(كعبه)را بالا مىبردند...».
اين تعبير مىرساند كه شالودههاى خانۀ كعبه وجود داشته و ابراهيم و اسماعيل پايهها را بالا بردند.
در خطبۀ معروف قاصعه از نهج البلاغه نيز مىخوانيم:«آيا نمىبينيد كه خداوند مردم جهان را از زمان آدم تا به امروز بهوسيلۀ قطعات سنگى...امتحان كرده است و آن را خانۀ
[*]وَ إِذْ يَرْفَعُ إِبْرٰاهِيمُ الْقَوٰاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَ إِسْمٰاعِيلُ ...«(و نيز به ياد آوريد)هنگامى كه ابراهيم واسماعيل خانۀ(كعبه)را بالا مىبردند...»بقره١٢٧/.