شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٤١ - فرعون (اعراف١٠٣/ )
بعضى از فراعنۀ مصر براى ساختن يك قبر براى خود(هرم معروف«خوفو»كه در نزديكى پايتخت مصر قاهره قرار دارد) يكصدهزار برده را در طول بيست سال به كار مىگيرند و هزاران نفر از آنها را در اين ماجرا به ضرب شلاّق يا از فشار كار به قتل مىرسانند بايد حديث مفصل را از اين مجمل بخوانيم.
ديگر از جنايات او به استضعاف كشيدن گروهى ديگر از مردم بود و به طورى كه قرآن مىگويد،«آنچنان اين گروه را به ضعف و ناتوانى كشانيد كه پسران آنها را سر مىبريد و زنان آنها را براى خدمت زنده نگه مىداشت»(قصص٤/).
او دستور داده بود كه درست بنگرند فرزندانى كه از بنى اسرائيل متولد مىشوند اگر پسر باشند آنها را از دم تيغ بگذرانند و اگر دختر باشند براى خدمتگزارى و كنيزى زنده نگه دارند.
معروف است كه او در خواب ديده بود شعلۀ آتشى از سوى بيت المقدس برخاسته و تمام خانههاى مصر را فراگرفته ،خانههاى قبطيان را سوزانده،ولى خانههاى بنى اسرائيل سالم مانده است.
او از آگاهان و معبران خواب توضيح خواست،گفتند:از اين سرزمين بيت المقدس مردى خروج مىكند كه هلاكت مصر و حكومت فراعنه به دست اوست[١].
و نيز نقل كردهاند كه بعضى از كاهنان به او گفتند پسرى در بنى اسرائيل متولد مىشود كه حكومت تو را بر باد خواهد داد[٢].
اين احتمال را نيز بعضى از مفسّران دادهاند كه پيامبران پيشين بشارت ظهور موسى و ويژگيهاى او را داده بودند و فرعونيان با آگاهى از اين امر،بيمناك بودند و در مقام مبارزه برآمدند[٣].
كوتاه سخن اين كه كار فرعون،در فساد روى زمين خلاصه مىشد، برترىجويىاش فساد بود،ايجاد زندگى طبقاتى در مصر و نيز شكنجۀ بنى اسرائيل و همچنين كشتن پسران
١ و ٢)مجمع البيان،ج ٢٣٩/٧؛فخر رازى در تفسير كبير،ذيل آيات.
[٣] فخر رازى،تفسير كبير،ذيل آيات مورد بحث.