شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٥٩ - مقسطين (حجرات٩/ )
(عدل و ظلم).
اگر«قسط»به كسر قاف باشد به معنى عدل است و به فتح به معنى ظلم و انحراف از حق است[*].اسم فاعل آن«قاسط»و جمع آن«قاسطون».
آيۀ مورد بحث در ادامۀ گفتار مؤمنان جن است كه به ديگران هشدار مىدهند،در يك جا مىگويند:ما يقين داريم كه هرگز نمىتوانيم بر ارادۀ خداوند در زمين غالب شويم و نيز از پنجۀ قدرت او فرار كنيم و در جاى ديگر مىگويند:ما هنگامى كه هدايت قرآن را شنيديم به آن ايمان آورديم و در آيۀ مورد بحث براى توضيح بيشتر پيرامون سرنوشت مؤمنان و كافران مىگويند:«ما از طريق هدايت قرآن مىدانيم گروهى از ما مسلم و گروهى ظالم و بيدادگرند»وَ أَنّٰا مِنَّا الْمُسْلِمُونَ وَ مِنَّا الْقٰاسِطُونَجن١٤/.(ج ١١٧/٢٥.)
مقسطين:(حجرات٩/.)[**]
از مادّۀ«قسط»است و آن در اصل به معنى«سهم عادلانه»است و هنگامى كه به صورت فعل ثلاثى مجرد استعمال شود(قسط بر وزن بسط)به معنى ظلم كردن و گرفتن سهم عادلانۀ ديگرى است،امّا هنگامى كه به صورت ثلاثى مزيد به كار رود و«اقسط» گفته شود به معنى عدالت و دادن سهم عادلانۀ هركس به خود اوست.
منظور از آيۀ مورد بحث،اصلاح كردن بين دو طايفه از مؤمنان است كه در ميان آنها برطبق عدالت صلح برقرار شود،زيرا خداوند عدالتپيشگان را دوست دارد.
قرآن در آيۀ مورد بحث به عنوان يك قانون كلى و عمومى براى هميشه مىگويد:
«هرگاه دو گروه از مؤمنان با هم به نزاع و جنگ پردازند در ميان آنها صلح برقرار سازيد و اگر يكى از اين دو گروه بر ديگرى تجاوز و ستم كرد و تسليم پيشنهاد صلح نشد شما موظفيد با طايفۀ ياغى و ظالم پيكار كنيد تا به فرمان خدا بازگردد و گردن نهد.هرگاه
[*]تبيين اللغات لتبيان الآيات،ج ٣٠٠/٢.
[**]...وَ أَقْسِطُوا إِنَّ اللّٰهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ .«...و عدالت پيشه كنيد كه خداوند عدالتپيشگان رادوست دارد»حجرات٩/.