شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٩٢ - اقتَدِه (انعام٩٠/ )
كلمۀ«مستقدمين»و«مستأخرين»معنى وسيعى دارد از جمله شامل پيشگامان در اعمال خير و يا جهاد و مبارزۀ با دشمنان حق و يا حتى صفوف نماز جماعت و مانند اينها.
و با توجه به اين معنى جامع،تمام احتمالاتى را كه در«تقدم»و«تأخر»در آيۀ بالا دادهاند مىتوان جمع كرد و پذيرفت.
در حديثى مىخوانيم كه پيامبر(ص)تأكيد فراوانى درزمينۀ شركت در صف اول نماز جماعت فرمود و گفت:«خداوند و فرشتگان درود مىفرستند بر آنهايى كه پيشگامند در اين صفوف»و به دنبال اين تأكيد مردم براى شركت در صف اوّل فشار آوردند،قبيلهاى به نام «بنى عذره»بودند كه خانههايشان از مسجد دور بود،گفتند ما خانههايمان را مىفروشيم و خانههايى نزديك مسجد پيامبر(ص)خريدارى مىكنيم تا به صف اوّل برسيم،آيۀ فوق نازل شد(و به آنها گوشزد كرد كه خدا نيّات شما را مىداند،حتّى اگر در صف آخر قرار گيريد چون تصميم بر اين داريد كه در صف اوّل باشيد پاداش نيّت خود را خواهيد داشت[١]).
مسلم است كه محدوديت اين شأن نزول هرگز سبب محدوديت مفهوم وسيع آيه نخواهد شد.(ج ٦٤/١١.)
ق د و
اقتَدِه:(انعام٩٠/.)[*]
فعل امر از«اقتداء»گرفته شده و به معنى«پيروى كردن و به دنبال رفتن»است.بايد توجه داشت كه«ره»در«اقتده»ضمير نيست،بلكه«هاء سكت»است كه به هنگام وقف بر حرف متحرك به كلام ملحق مىشود،نظير همزۀ وصل كه براى عدم ابتداىبهساكن در آغاز كلام مىآورند،بنابراين همانطور كه همزۀ وصل به هنگام اتصال كلام ساقط
[١]مجمع البيان،ذيل آيۀ مورد بحث.
[*]أُولٰئِكَ الَّذِينَ هَدَى اللّٰهُ فَبِهُدٰاهُمُ اقْتَدِهْ ...انعام٩٠/.