شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٦٣ - غَنِمْتُم (انفال٤١/ )
آيۀ غنيمت،معنى وسيعى دارد و هرگونه درآمد و سود و منفعتى را شامل مىشود، زيرا معنى لغوى اين لفظ عموميت دارد و دليل روشنى بر تخصيص آن در دست نيست.
تنها چيزى كه جمعى از مفسران اهل تسنّن روى آن تكيه كردهاند اين است كه آيات قبل و بعد در زمينه جهاد وارد شده است و همين موضوع قرينه مىشود كه آيۀ غنيمت نيز اشاره به غنايم جنگى باشد.
در حالى كه مىدانيم شأن نزولها و سياق عموميّت،آيه را تخصيص نمىزنند و به عبارت روشنتر،هيچ مانعى ندارد كه مفهوم آيه يك معنى كلّى و عمومى باشد و در عين حال مورد نزول آيه غنايم جنگى كه يكى از موارد اين حكم كلى است بوده باشد و اين گونه احكام در قرآن و سنّت فراوان است كه حكم كلى است و مصداق جزئى است:
مثلا در آيه ٧ سوره حشر مىخوانيم:...مٰا آتٰاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ مٰا نَهٰاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا...«هرچه پيامبر براى شما مىآورد بگيريد و هرچه از آن نهى مىكند خوددارى كنيد».
اين آيه،بيانگر يك حكم كلى دربارۀ لزوم پيروى از فرمانهاى پيامبر(ص)است در حالى كه مورد نزول آن اموالى است كه از دشمنان بدون جنگ به دست مسلمانان مىافتد (و اصطلاحا به آن«فيء»گفته مىشود).
و نيز در آيۀ ٢٣٣ سورۀ بقره يك قانون كلّى به صورت:...لاٰ تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلاّٰ وُسْعَهٰا...
« هيچكس بيش از آنچه قدرت دارد تكليف نمىشود»بيان شده در حالى كه مورد آيه دربارۀ اجرت زنان شيرده است و به پدر نوزاد دستور داده شده است بهاندازۀ توانايى به آنها اجرت بدهد،ولى آيا ورود آيه در چنين مورد خاصى مىتواند جلو عموميّت اين قانون(عدم تكليف به ما لا يطاق)را بگيرد؟! خلاصه اين كه:آيه در ضمن آيات جهاد وارد شده،ولى مىگويد:هر درآمدى از هر موردى عايد شما شود كه يكى از آنها غنايم جنگى است خمس آن را بپردازيد مخصوصا «ما»موصوله و«شىء»كه دو كلمه عامّ و بدون هيچگونه قيد و شرطند اين موضوع را تأييد مىكنند.(ج ١٧٥/٧ تا ١٨١.)