شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٤٩ - فُرقان (انبياء٤٨/ )
«وسيلۀ تميز حق از باطل»است و بطور كلى هر چيزى كه حق را از باطل مشخّص سازد، «فرقان»نام دارد مثلا همانطور كه در بالا ذكر شد،روز جنگ بدر در قرآن به عنوان«يَوْمَ الْفُرْقٰانِ»ياد شده است،زيرا در آن روز ارتش كوچكى كه فاقد هرگونه سازوبرگ جنگى بود بر ارتش نسبةً بزرگ و نيرومندى كه ازهرجهت برآن برترى داشت،پيروز شد.همچنين به معجزات دهگانۀ موسى(ع)نيز«فرقان»اطلاق شده است.(بقره٥٣/).
و نيز به عقل و خرد و روشنبينى،گاهى«فرقان»گفته مىشود[*]و اگر در آيۀ مورد بحث و نيز بعضى ديگر از آيات قرآن،مانند سومين آيه از سورۀ آل عمران:...وَ أَنْزَلَ الْفُرْقٰانَ .به قرآن،فرقان گفته شده نيز بههمينجهت است كه قرآن وسيلهاى است كه حق را از باطل مشخّص مىسازد.
از بعضى از روايات اسلامى استفاده مىشود كه قرآن،نام مجموعۀ اين كتاب آسمانى است،امّا فرقان نام آياتى است كه دستورهاى عملى و حلال و حرام و برنامههاى فردى و اجتماعى در آن ذكر شده است[١].
هنگامى كه از امام صادق(ع)سؤال مىشود كه آيا ميان«قرآن»و«فرقان»فرقى است؟ مىفرمايد:«قرآن اشاره به مجموع اين كتاب آسمانى است و فرقان اشاره به آيات محكمات است[٢]».
اين سخن منافات با فرقان بودن همۀ آيات قرآن ندارد و منظور اين است كه آيات محكمات قرآن مصداق روشنتر و بارزترى براى فرقان و جداسازى حق از باطل محسوب مىشود و به هر حال قرآن مجيد برترين فرقان است،وسيلۀ شناخت حق از باطل در نظام حيات بشر و نيز وسيلۀ شناخت حق از باطل در مسير زندگى فردى و اجتماعى است و معيار محكمى است درزمينۀ افكار و عقايد و قوانين و احكام و آداب و اخلاق.(ج ٣١٣/٢- ٣١٤،ج ٤٢٣/١٣،ج ٧/١٥-٨.)
[*]...إِنْ تَتَّقُوا اللّٰهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقٰاناً...«...اگر خدا ترس و پرهيزكار شويد خدا به شما فرقان بخشد(ديدۀ بصيرت دهد)...»انفال٢٩/.
[١] تفسير نور الثقلين،ج ٣١٠/١،به نقل از اصول كافى.
[٢] تفسير برهان،ج ١٥٥/٣.