شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢١٨ - عِلم (انبياء٧٤/ )
آگاه است...».آرى،خداوند از تاريخ تولد جنين و لحظه آن بىكموكاست آگاه است و اين از امورى است كه هيچكس و هيچ دستگاهى دقيقا نمىتواند آن را مشخص كند،اين علم مخصوص ذات پاك پروردگار است و دليل آن هم روشن است،چرا كه استعداد رحمها و جنينها كاملا متفاوت مىباشد و هيچكس از اين تفاوتها دقيقا آگاه نيست.
در آيۀ ٧ سورۀ طه مىخوانيم:وَ إِنْ تَجْهَرْ بِالْقَوْلِ فَإِنَّهُ يَعْلَمُ السِّرَّ وَ أَخْفىٰ .«اگر سخن آشكارا بگويى(يا مخفى كنى)او پنهانيها و حتى پنهانتر از آن را نيز مىداند» به اين ترتيب در آيات فوق ترسيم روشنى از علم بىپايان پروردگار شده است.
(ج ١٣٣/١٠،ج ١٦١/١٣.)
عليم:(بقره١٨١/.)[*]
به معنى«دانا»،از مادّۀ«علم»گرفته شده و نام حضرت بارى تعالى است،چرا كه علمش محيط بر جميع مخلوقات است.اين واژه برطبق ضبط«المعجم الاحصائى»١٣٩ بار در قرآن كريم تكرار شده است.
واژۀ«علاّم»صيغۀ مبالغه به معنى«بسيار دانا»است و يكى ديگر از اسماى حسناى الهى است،چنان كه در آيۀ ١٠٩ سورۀ مائده مىخوانيم:
...إِنَّكَ أَنْتَ عَلاّٰمُ الْغُيُوبِ .«...همانا تو خود از تمام پنهانيها آگاهى».
از اين آيه استفاده مىشود كه علم غيب مخصوص ذات خداست،ولى به هركس آنچه صلاح ببيند تعليم مىدهد و كميت و كيفيت آن مربوط به خواست و مشيّت اوست.
(ج ٦١٦/١،ج ١١٩/٥.)
عِلم:(انبياء٧٤/.)[**]
منظور از«علم»هرگونه دانشى است كه در سعادت و سرنوشت انسان اثر دارد(در
[*]...إِنَّ اللّٰهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ .«...همانا خداوند،شنوا و داناست»بقره١٨١/.
[**]وَ لُوطاً آتَيْنٰاهُ حُكْماً وَ عِلْماً...«و لوط را(به يادآور)كه به او حكم و علم داديم»انبياء٧٤/.