شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٥١ - عُرضة (بقره٢٢٤/ )
عَريض:(فصّلت٥١/.)[*]
به معنى«پهن و گسترده»در مقابل«طويل»است و عرب اين دو تعبير را در مورد كثرت و زيادى به كار مىبرد،چنان كه در آيۀ مورد بحث مىخوانيم:
«...امّا هرگاه مختصر ناراحتى به انسان برسد تقاضاى فراوان و زيادى براى بر طرف شدن آن دارد و دعاى مستمر مىكند»فَذُو دُعٰاءٍ عَرِيضٍفصّلت٥١/.(ج ٣٢٣/٢٠.)
عارض:(احقاف٢٤/.)[**]
به معنى ابرى است كه در عرض و پهنۀ آسمان گسترده مىشود و شايد اين يكى از نشانههاى ابرهاى بارانزاست كه در افق،پهن مىشود و سپس بالا مىرود،چنان كه در آيۀ مورد بحث مىخوانيم:
«هنگامى كه اين ابر را به صورت گسترده مشاهده كردند كه بهسوى درهها و آبگيرهاى آنان در حركت است(خوشحال شدند)گفتند:اين ابرى است بارانزا!»قٰالُوا هٰذٰا عٰارِضٌ مُمْطِرُنٰااحقاف٢٤/.
ضمنا كلمۀ«عارض»به معنى«رخسار»و نيز به معنى روىآورنده و آشكار شونده آمده است.(ج ٣٥٤/٢١.)
عُرضة:(بقره٢٢٤/.)[***]
بهانه،يعنى دستافزار(دستاويز)و نيز به معنى بازدارنده(مانع)آمده است[****].
[*]..وَ إِذٰا مَسَّهُ الشَّرُّ فَذُو دُعٰاءٍ عَرِيضٍ .فصّلت٥١/.
[**]فَلَمّٰا رَأَوْهُ عٰارِضاً مُسْتَقْبِلَ أَوْدِيَتِهِمْ قٰالُوا هٰذٰا عٰارِضٌ مُمْطِرُنٰا...احقاف٢٤/.
[***]وَ لاٰ تَجْعَلُوا اللّٰهَ عُرْضَةً لِأَيْمٰانِكُمْ ...«خدا را در معرض سوگندهاى خود قرار ندهيد...بقره/٢٢٤.
[****] لسان التنزيل،ص ٢١١.