شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٧٤ - فَطَرَ (انعام٧٩/ )
فضو
اَفضى:(نساء٢١/.)[*]
در اصل از مادّۀ«فضا»به معنى«توسعه و وسعت»است،بنابراين «افضاء»به معنى «توسعه دادن»است و هنگامى كه كسى با ديگرى تماس كامل مىيابد در حقيقت وجود محدود خود را به وجود وسيعترى تبديل كرده است و لذا«افضاء»به معنى تماس گرفتن آمده است.بنابراين مىتوان گفت كه افضاء به معنى به هم پيوستن دو چيز است و افضى يعنى به ديگرى پيوست و در فضاى او قرار گرفت.
آيۀ مورد بحث دربارۀ پرداخت حقوق مسلم زنان است،مىگويد:«چگونه آن(مهر و حقوق زنان)را بازپس مىگيريد در حالى كه شما با يكديگر تماس و آميزش كامل داشتهايد...».
در اين آيه با استفهام انكارى،براى تحريك عواطف انسانى مردان مىگويد:شما و همسرانتان مدتها در خلوت و تنهايى با هم بودهايد،همانند يك روح در دو بدن،ارتباط و آميزش كامل داشتهايد،چگونه بعد از اينهمه نزديكى و ارتباط،همچون بيگانهها و دشمنان با يكديگر رفتار مىكنيد و حقوق مسلم آنها را پاىمال مىنماييد؟.در حقيقت ستم كردن در اين گونه موارد به شريك زندگى،ستم بر خويشتن است.(ج ٣٢٣/٣.)
ف ط ر
فَطَرَ:(انعام٧٩/.)[**]
از مادّۀ«فطر»(بر وزن سطر)و«فطور»گرفته شده و در اصل به معنى«شكافتن»و نيز
[*]وَ كَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَ قَدْ أَفْضىٰ بَعْضُكُمْ إِلىٰ بَعْضٍ ...نساء٢١/.
[**]إِنِّي وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضَ ...انعام٧٩/.