شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٢٨ - عذاب (نساء١٥١/ )
ع ذ ب
عَذَّبَ:(توبه٢٦/.)[*]
از مصدر«تعذيب»به معنى«كيفر دادن و مجازات كردن»است.«راغب»در كتاب مفردات در اصل ريشه آن چند قول را يادآور شده،از جمله گفته است اصل آن از«عذب»به معنى«شيرينى و گوارايى»است سپس جملۀ«عَذَّبْتُهُ»به اين معنى است كه گوارايى و شيرينى زندگى را از او دور كردم.
به هر حال،آيۀ مورد بحث نتيجۀ نهايى جنگ«حنين»را چنين بيان مىكند:
«...و خداوند،كافران و افراد بىايمان و بتپرست را كيفر داد...»وَ عَذَّبَ الَّذِينَ كَفَرُوا)توبه٢٦/.گروهى كشته و گروهى اسير شدند و جمعى پا به فرار گذاردند، آنچنان كه از دسترس ارتش اسلام خارج شدند.
در آيۀ ١٠١ سورۀ توبه[**]دربارۀ مجازات منافقان چنين آمده است:
«...بزودى آنها را دوبار مجازات مىكنيم(مجازاتى بهوسيلۀ رسوايى اجتماعى،و مجازاتى به هنگام مرگ)و پس از آن بهسوى عذاب بزرگ ديگرى(در قيامت)فرستاده مىشوند».(ج ٣٣٨/٧،ج ١١٣/٨.)
عذاب:(نساء١٥١/.)[***]
دربارۀ«عذاب»و تناسب گناه و كيفر بايد گفت:
مجازات گاهى«دردناك»است(عذاب اليم)مانند شلاق زدن و آزار بدنى،و گاهى « توهينآميز»است(عذاب مهين)مانند پاشيدن لجن بر لباس كسى و مانند آن،و گاهى
[*]...وَ عَذَّبَ الَّذِينَ كَفَرُوا...توبه٢٦/.
[**]سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلىٰ عَذٰابٍ عَظِيمٍ .توبه١٠١/.
[***]...وَ أَعْتَدْنٰا لِلْكٰافِرِينَ عَذٰاباً مُهِيناً.«...و براى كافران مجازات توهينآميزى فراهم ساختهايم»نساء١٥١/.